راه ترقی

آخرين مطالب

تیراژ روزنامه‌های کشور به روایت دکه‌داران فرهنگی

تیراژ روزنامه‌های کشور به روایت دکه‌داران

  بزرگنمايي:

راه ترقی- البته مشکل کاهش تیراژ روزنامه‌ها که اخیرا به دنبال مشکلات کاغذ در سراشیبی تندی قرار گرفته، سال‌هاست به عنوان مساله‌ای اساسی به صورت علنی و غیرعلنی از سوی بسیاری از کارشناسان رسانه و فعالان این حوزه مطرح می‌شود، اما مدیران مسوول روزنامه‌ها اغلب از اعلام تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان به دلایل مختلفی پرهیز می‌کنند یا ترجیح می‌دهند ارقامی را اعلام کنند که به میزان یارانه‌شان لطمه‌ای وارد نکند، از سوی افکار عمومی قضاوت نشوند و به دنبال آن از تعداد آگهی‌هایشان کم نشود.  

حسین انتظامی سال 92 در نخستین روزهای حضورش در معاونت مطبوعاتی گفته بود که «شتاب زیاد در صدور مجوز ممکن است حرکتی به سوی توسعه باشد اما اگر بدون توجه به زیرساخت‌ها باشد، یک حرکت ضد توسعه است. تعداد رسانه‌ها، نشانه‌ی توسعه‌یافتگی است، اما در این حوزه، نشانه‌های موثرتری مانند تیراژ یا مصرف کاغذ نیز وجود دارد .اگر مجموع تیراژ را به تعداد روز تقسیم کنیم، حدود یک‌میلیون و 200 هزار نسخه در روز می‌شود و اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، تیراژ روزنامه‌ها به‌صورت روزانه زیر یک‌ میلیون است

این صحبت‌های انتظامی مربوط به پنج سال پیش است و آن زمان هنوز شرایط اقتصادی روزنامه‌ها و بحران کاغذ به اندازه امروز نابسامان نشده بود. در یک سال گذشته بحران کاغذ آنقدر زیاد شده است که بسیاری از روزنامه‌ها تعطیل یا از تعداد صفحاتشان کم کرده‌اند. با این وجود پایین بودن تیراژ مطبوعات را صرفا نمی‌توان به مشکلات اقتصادی مطبوعات مرتبط دانست و دلایل مهم دیگری نیز در این زمینه بسیار تاثیرگذارند. چراکه با وجود همین تیراژ کم روزنامه‌ها، آمار برگشتی اغلب مطبوعات بالاست و افزایش تیراژ بدون مشتری قطعا کار عاقلانه‌ای نیست.

بنابراین علاوه بر مشکلات کاغذ و مسائل اقتصادی، فقدان اعتماد عمومی به رسانه‌های کشور، فراموش شدن فرهنگ روزنامه‌خوانی، سیستم ضعیف توزیع، محدودیت در انتشار برخی اخبار و گزارش‌ها، هم‌زبان نبودن با جامعه، حضور پُررنگ مسئولان در تیترهای نخست و گزارش‌های اصلی و ... را هم از مهمترین عوامل پایین بودن تیراژ مطبوعات کشور می‌توان برشمرد؛ موضوعی که در قبال خبرگزاری‌ها و میزان مراجعه مردمی به آن‌ها هم می‌توان سنجید.

در همن راستا چندی پیش در تماس با مدیران مسوول برخی از روزنامه‌ها همچون «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «گل»، «سیاست روز» و «بانی فیلم» از آنها درباره تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان و درصد روزنامه‌های برگشتی پرسیدیم که از این میان برخی پاسخگو بوده‌اند و برخی ترجیح دادند که این رقم را اعلام نکنند.

به همین منظور  با بررسی 18 کیوسک روزنامه‌فروشی در محله‌های مختلف تهران، وضعیت عرضه  20 روزنامه «ابتکار»، «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «جام جم»، «ایران»،«خراسان»، «اعتماد»، «سازندگی»، «جمهوری اسلامی»، «قانون»، «کیهان»، «بانی فیلم»، «خبر ورزشی»، «گل»، «وطن امروز»، «ایران ورزشی» و «همشهری» را بله‌عنوان روزنامه‌هایی که در دکه‌های روزنامه‌فروشی قابل تهیه هستند، محاسبه کرده است.

بر اساس فرمول پیشنهادی حسین انتظامی، تهران حدود 1400 کیوسک مطبوعاتی دارد. بعضی از این دکه‌ها به دلیل موقعیت جغرافیایی یا قدمت، پر مشتری‌اند و برخی دیگر کم‌مشتری. دو دکه به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند، مشروط به آن که یکی از آنها جزو دسته اول (پرمشتری) و دیگری به دسته دوم (کم‌مشتری) تعلق داشته باشد و تیراژ تحویلی روزنامه یا مجله مورد نظر از صاحب دکه استعلام و سپس معدل گرفته شود و عدد حاصل در 1400 ضرب شود. به این طریق حدود تیراژ یک روزنامه در تهران به دست می‌آید. از آنجا که معمولا تیراژ روزنامه‌ها در تهران مساوی تیراژ غیرتهرانی آنهاست، با دو برابر کردن تیراژ تهران می‌توان تیراژ کل آن نشریه را حدس زد. (هر چند استثنائاتی مثل «جام جم» و «همشهری» وجود دارند که نسبت‌ توزیع در شهرستان‌ها در مقایسه با تهران، در زمانی که انتظامی در آنها مسئولیت داشته به ترتیب یک سوم و دو سوم بوده است.)

در جدول زیر می‌توانید  آمار به دست آماده را مشاهده کنید:

روزنامه‌ها شمارگان محاسبه شده در تهران شمارگان کل
«همشهری» 124،320 207،200
«ایران» 36120 72،240
«جام جم» 25،200 33،600
«کیهان» 9520 19،040
«شرق» 8960 17،920
«ابتکار» 980 1960
«آرمان امروز» 5600 11،200
«دنیای اقتصاد» 12،740 25،480
«آفتاب یزد» 4480 8960
«جوان» 7560 15،120
«اعتماد» 6440 12،880
«سازندگی» 4900 9800
«جمهوری اسلامی» 2520 5040
«قانون» 378 756
«وطن امروز» 3920 7840
«خراسان» 3080 6160
«خبر ورزشی» 14،700 29،400
«ایران ورزشی» 8680 17،360
«گل» 1120 2240
«بانی فیلم» 2240 4480

در این میان تنها پایین بودن عدد عرضه‌ها باعث نگرانی نیست، بلکه بالا بودن آمار برگشتی‌ها نیز از دیگر مسائل بسیار مهم سال‌های اخیر مطبوعات به حساب می‌آید. به گفته بسیاری از دکه‌داران به غیر از تعداد محدودی از روزنامه‌های شناخته شد، سایر روزنامه‌ها فروش بسیار کمی دارند و حتی گاهی نسخه‌ها کاملا دست نخورده بازمی‌گردند. در توزیع روزنامه‌های شناخته شده در محله‌های مختلف تهران تفاوت‌هایی وجود دارد؛ در برخی محله‌ها روزنامه‌های اصولاگرا نسبت به روزنامه‌های جناح مخالف فروش بیشتری دارند و در برخی محله‌ها این نسبت برعکس است.

البته آمار برگشتی روزنامه‌ها بعضا با ترفندهایی از سوی توزیع‌کنندگان یا روزنامه‌ها رفع و رجوع می‌شود تا تعداد برگشتی‌ها در آماری که باید به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شود، متعادل باشد. برخی از روزنامه‌ها تمام نسخه‌های برگشتی‌ها را از دکه‌داران دریافت نمی‌کنند؛ به عنوان مثال از 5 نسخه برگشتی، تنها 2 نسخه را دریافت می‌کنند و سه نسخه باقی مانده را نزد دکه‌دار می‌گذارند. این معامله‌ دو سر سود است؛ هم آمار برگشتی روزنامه پایین می‌آید و هم اینکه دکه‌دار علاوه بر اینکه پول فروش آن سه نسخه را دریافت می‌کند، پول فروش این نسخه‌ها به خریداران کاغذ بازیافتی را هم در جیب می‌گذارد.   

نمودار روزنامه‌های منتخب در این گزارش

مجموعه تیراژ این 20 روزنامه، 508 هزار و 676 نسخه می‌شود. در واقع مجموعه روزنامه‌های صاحب‌نام در حوزه‌های مختلف سیاسی، عمومی، ورزشی و سینمایی نزدیک به 600 هزار نسخه در روز است. این آمار از جهات بسیاری می‌تواند نگران‌کننده باشد. فاصله زیاد میان مردم و رسانه‌ها و بی‌اعتمادی عمومی به رسانه‌های رسمی از جمله مواردی است که از این آمار به ذهن متبادر می‌شود. از طرفی، اینکه برخی از روزنامه‌ها، بویژه روزنامه‌های وابسته به نهادها و ارگانی بخصوص، با ترفندهایی آمار برگشتی را دچار تغییر می‌کنند تا از یارانه‌شان کاسته نشود، می‌تواند عامل‌های مهمی برای نگرانی و مهمتر از همه ارائه راهکارهای درست باشد.

در نهایت به نظر می‌رسد آزادی بیان مطبوعات برای انعکاس دغدغه‌های مردمی، از سوی دیگر حمایت از رسانه‌های خصوصی، آموزش روزنامه‌نگاری حرفه‌ای، کاهش حضور مسؤولان در روزنامه‌ها و مردمی‌تر بودن می‌تواند از مهمترین، بدیهی‌ترین و ساده‌ترین راهکارهای حل مشکل تیراژ روزنامه‌ها باشد. 

نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران
نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

رییس مجلس با آیت الله العظمی میلانی و آیت الله مددی الموسوی دیدار کرد

آموزشگاه‌های کنکور به حال خود رها شده‌اند

75 درصد کتاب‌های منتشرشده در سال 97 تالیفی هستند

چهارشنبه سوری منحرف شده است

هنر انقلاب، سفارشی نیست

امکان ثبت نام در کاروان‌های فوق العاده عتبات نوروزی

رایزنی فرهنگی لازمه فرصت سازی برای اقتصاد فضای مجازی

21 میلیون نفر از موزه‌های کشور بازدید کردند

«مشتاق» را از زندگی در کرمان سیر کردند

همایش برنامه ویژه مدرسه محور بوم آغاز به کار کرد

جشنواره زنان و تولید ملی، عرصه حضور کارآفرینان اجتماعی است

بالا و پایین هزینه‌های حج/ راه‌ حل‌هایی برای کاهش هزینه‌ها

توهین به شورای عالی حوزه اهانت به مراجع و رهبری است

بطحائی خبر داد: پرداخت مطالبات حق‌التدریسی‌ها تا پایان سال

چگونه با عکس‌هایمان داستان بگوییم؟

رویکرد جدید وزارت علوم تربیت دانشجویان خودباور و خوداتکا است

افزایش سرعت واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی

فرهنگ و هنر کشور برای درخشان ماندن نیاز به زیرساخت علمی دارد

جشنواره ای در سایه

مرگ در جزیره لهجه‌ها قدم می‌زند

مردم باید زمانی که به ما می رسند احساس آرامش کنند

حضرت فاطمه(س)؛ طلایه دار دفاع از حریم ولایت

بررسی شیوه نامه‌های انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات

جشن جهانی نوروز برگزار می‌شود

تیغ تحریم حوزه هنری بر گردن آشغال‌ها دوست داشتنی

بطحائی: با اجرای رتبه‌بندی، حقوق‌ تمامی فرهنگیان دو سه برابر نمی‌شود

رستم خواندن بازیگران معلول از سوی وزیر

تجربه‌هایی بدیع برای ورود به جهان تئاتر نوین

ابلاغ بخشنامه نقل و انتقالات فرهنگیان برای سال تحصیلی آینده

«چیدمان» فرانسه پاسخی هوشمندانه به مخاطبان تشنه ایده‌های بکر

رابطه دانشجویان موسیقی با جشنواره فجر چگونه است؟

نمایش‌هایی از بلژیک، آذربایجان و رومانی

دو‌ کنسرت با یک بلیت

آموزش و پرورش باید با شجاعت موانع راه نشاط را کنار بزند

«هنر» تماشاگه چگونه زیستن یک ملت است

قدرت نمایی هنرمندان استانی در تئاتر خیابانی جشنواره فجر

بطحائی: به برخی اظهاراتم برچسب سیاسی می‌زنند

شرایط پذیرش دانشجوی بورسیه جهت تصدی منصب قضا

کرشندو «فرهت» در رپرتوار موسیقی فجر 97

حق التدریس‌ها نمی‌توانند معلم شوند

خاطره بازی با 37 دوره جشنواره تئاتر فجر

چهار هزار جایزه جهانی در 40 سال تاریخ سینمای بعد از انقلاب

85 درصد داوطلبان بدون تاثیر نمره کنکور وارد دانشگاه شدند

فیلم‌هایی به رنگ خون؛ تماشاگرانی در برزخ جشن و عزا

اسامی رشته‌های بدون کنکور امروز اعلام می‌شود

می‌توان مشکلات کشور را با اتکا به دین حل کرد

بطحائی: همچنان با ایده‌آل‌های بودجه‌ای فاصله‌ داریم

آموزش‌ مهارتی دانشجویان حقوق موجب تکامل دستگاه قضائی می‌شود

امام و رهبری حامیان اصلی اقلیت‌های دینی ایران بوده‌اند

بازگشت جشنواره فیلم فجر به بنیاد سینمایی فارابی