راه ترقی

آخرين مطالب

تیراژ روزنامه‌های کشور به روایت دکه‌داران فرهنگی

تیراژ روزنامه‌های کشور به روایت دکه‌داران

  بزرگنمايي:

راه ترقی- البته مشکل کاهش تیراژ روزنامه‌ها که اخیرا به دنبال مشکلات کاغذ در سراشیبی تندی قرار گرفته، سال‌هاست به عنوان مساله‌ای اساسی به صورت علنی و غیرعلنی از سوی بسیاری از کارشناسان رسانه و فعالان این حوزه مطرح می‌شود، اما مدیران مسوول روزنامه‌ها اغلب از اعلام تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان به دلایل مختلفی پرهیز می‌کنند یا ترجیح می‌دهند ارقامی را اعلام کنند که به میزان یارانه‌شان لطمه‌ای وارد نکند، از سوی افکار عمومی قضاوت نشوند و به دنبال آن از تعداد آگهی‌هایشان کم نشود.  

حسین انتظامی سال 92 در نخستین روزهای حضورش در معاونت مطبوعاتی گفته بود که «شتاب زیاد در صدور مجوز ممکن است حرکتی به سوی توسعه باشد اما اگر بدون توجه به زیرساخت‌ها باشد، یک حرکت ضد توسعه است. تعداد رسانه‌ها، نشانه‌ی توسعه‌یافتگی است، اما در این حوزه، نشانه‌های موثرتری مانند تیراژ یا مصرف کاغذ نیز وجود دارد .اگر مجموع تیراژ را به تعداد روز تقسیم کنیم، حدود یک‌میلیون و 200 هزار نسخه در روز می‌شود و اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، تیراژ روزنامه‌ها به‌صورت روزانه زیر یک‌ میلیون است

این صحبت‌های انتظامی مربوط به پنج سال پیش است و آن زمان هنوز شرایط اقتصادی روزنامه‌ها و بحران کاغذ به اندازه امروز نابسامان نشده بود. در یک سال گذشته بحران کاغذ آنقدر زیاد شده است که بسیاری از روزنامه‌ها تعطیل یا از تعداد صفحاتشان کم کرده‌اند. با این وجود پایین بودن تیراژ مطبوعات را صرفا نمی‌توان به مشکلات اقتصادی مطبوعات مرتبط دانست و دلایل مهم دیگری نیز در این زمینه بسیار تاثیرگذارند. چراکه با وجود همین تیراژ کم روزنامه‌ها، آمار برگشتی اغلب مطبوعات بالاست و افزایش تیراژ بدون مشتری قطعا کار عاقلانه‌ای نیست.

بنابراین علاوه بر مشکلات کاغذ و مسائل اقتصادی، فقدان اعتماد عمومی به رسانه‌های کشور، فراموش شدن فرهنگ روزنامه‌خوانی، سیستم ضعیف توزیع، محدودیت در انتشار برخی اخبار و گزارش‌ها، هم‌زبان نبودن با جامعه، حضور پُررنگ مسئولان در تیترهای نخست و گزارش‌های اصلی و ... را هم از مهمترین عوامل پایین بودن تیراژ مطبوعات کشور می‌توان برشمرد؛ موضوعی که در قبال خبرگزاری‌ها و میزان مراجعه مردمی به آن‌ها هم می‌توان سنجید.

در همن راستا چندی پیش در تماس با مدیران مسوول برخی از روزنامه‌ها همچون «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «گل»، «سیاست روز» و «بانی فیلم» از آنها درباره تیراژ «واقعی» روزنامه‌شان و درصد روزنامه‌های برگشتی پرسیدیم که از این میان برخی پاسخگو بوده‌اند و برخی ترجیح دادند که این رقم را اعلام نکنند.

به همین منظور  با بررسی 18 کیوسک روزنامه‌فروشی در محله‌های مختلف تهران، وضعیت عرضه  20 روزنامه «ابتکار»، «شرق»، «آرمان امروز»، «دنیای اقتصاد»، «آفتاب یزد»، «جوان»، «جام جم»، «ایران»،«خراسان»، «اعتماد»، «سازندگی»، «جمهوری اسلامی»، «قانون»، «کیهان»، «بانی فیلم»، «خبر ورزشی»، «گل»، «وطن امروز»، «ایران ورزشی» و «همشهری» را بله‌عنوان روزنامه‌هایی که در دکه‌های روزنامه‌فروشی قابل تهیه هستند، محاسبه کرده است.

بر اساس فرمول پیشنهادی حسین انتظامی، تهران حدود 1400 کیوسک مطبوعاتی دارد. بعضی از این دکه‌ها به دلیل موقعیت جغرافیایی یا قدمت، پر مشتری‌اند و برخی دیگر کم‌مشتری. دو دکه به صورت تصادفی انتخاب می‌شوند، مشروط به آن که یکی از آنها جزو دسته اول (پرمشتری) و دیگری به دسته دوم (کم‌مشتری) تعلق داشته باشد و تیراژ تحویلی روزنامه یا مجله مورد نظر از صاحب دکه استعلام و سپس معدل گرفته شود و عدد حاصل در 1400 ضرب شود. به این طریق حدود تیراژ یک روزنامه در تهران به دست می‌آید. از آنجا که معمولا تیراژ روزنامه‌ها در تهران مساوی تیراژ غیرتهرانی آنهاست، با دو برابر کردن تیراژ تهران می‌توان تیراژ کل آن نشریه را حدس زد. (هر چند استثنائاتی مثل «جام جم» و «همشهری» وجود دارند که نسبت‌ توزیع در شهرستان‌ها در مقایسه با تهران، در زمانی که انتظامی در آنها مسئولیت داشته به ترتیب یک سوم و دو سوم بوده است.)

در جدول زیر می‌توانید  آمار به دست آماده را مشاهده کنید:

روزنامه‌ها شمارگان محاسبه شده در تهران شمارگان کل
«همشهری» 124،320 207،200
«ایران» 36120 72،240
«جام جم» 25،200 33،600
«کیهان» 9520 19،040
«شرق» 8960 17،920
«ابتکار» 980 1960
«آرمان امروز» 5600 11،200
«دنیای اقتصاد» 12،740 25،480
«آفتاب یزد» 4480 8960
«جوان» 7560 15،120
«اعتماد» 6440 12،880
«سازندگی» 4900 9800
«جمهوری اسلامی» 2520 5040
«قانون» 378 756
«وطن امروز» 3920 7840
«خراسان» 3080 6160
«خبر ورزشی» 14،700 29،400
«ایران ورزشی» 8680 17،360
«گل» 1120 2240
«بانی فیلم» 2240 4480

در این میان تنها پایین بودن عدد عرضه‌ها باعث نگرانی نیست، بلکه بالا بودن آمار برگشتی‌ها نیز از دیگر مسائل بسیار مهم سال‌های اخیر مطبوعات به حساب می‌آید. به گفته بسیاری از دکه‌داران به غیر از تعداد محدودی از روزنامه‌های شناخته شد، سایر روزنامه‌ها فروش بسیار کمی دارند و حتی گاهی نسخه‌ها کاملا دست نخورده بازمی‌گردند. در توزیع روزنامه‌های شناخته شده در محله‌های مختلف تهران تفاوت‌هایی وجود دارد؛ در برخی محله‌ها روزنامه‌های اصولاگرا نسبت به روزنامه‌های جناح مخالف فروش بیشتری دارند و در برخی محله‌ها این نسبت برعکس است.

البته آمار برگشتی روزنامه‌ها بعضا با ترفندهایی از سوی توزیع‌کنندگان یا روزنامه‌ها رفع و رجوع می‌شود تا تعداد برگشتی‌ها در آماری که باید به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شود، متعادل باشد. برخی از روزنامه‌ها تمام نسخه‌های برگشتی‌ها را از دکه‌داران دریافت نمی‌کنند؛ به عنوان مثال از 5 نسخه برگشتی، تنها 2 نسخه را دریافت می‌کنند و سه نسخه باقی مانده را نزد دکه‌دار می‌گذارند. این معامله‌ دو سر سود است؛ هم آمار برگشتی روزنامه پایین می‌آید و هم اینکه دکه‌دار علاوه بر اینکه پول فروش آن سه نسخه را دریافت می‌کند، پول فروش این نسخه‌ها به خریداران کاغذ بازیافتی را هم در جیب می‌گذارد.   

نمودار روزنامه‌های منتخب در این گزارش

مجموعه تیراژ این 20 روزنامه، 508 هزار و 676 نسخه می‌شود. در واقع مجموعه روزنامه‌های صاحب‌نام در حوزه‌های مختلف سیاسی، عمومی، ورزشی و سینمایی نزدیک به 600 هزار نسخه در روز است. این آمار از جهات بسیاری می‌تواند نگران‌کننده باشد. فاصله زیاد میان مردم و رسانه‌ها و بی‌اعتمادی عمومی به رسانه‌های رسمی از جمله مواردی است که از این آمار به ذهن متبادر می‌شود. از طرفی، اینکه برخی از روزنامه‌ها، بویژه روزنامه‌های وابسته به نهادها و ارگانی بخصوص، با ترفندهایی آمار برگشتی را دچار تغییر می‌کنند تا از یارانه‌شان کاسته نشود، می‌تواند عامل‌های مهمی برای نگرانی و مهمتر از همه ارائه راهکارهای درست باشد.

در نهایت به نظر می‌رسد آزادی بیان مطبوعات برای انعکاس دغدغه‌های مردمی، از سوی دیگر حمایت از رسانه‌های خصوصی، آموزش روزنامه‌نگاری حرفه‌ای، کاهش حضور مسؤولان در روزنامه‌ها و مردمی‌تر بودن می‌تواند از مهمترین، بدیهی‌ترین و ساده‌ترین راهکارهای حل مشکل تیراژ روزنامه‌ها باشد. 

نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران
نمونه‌ای از جدول روزنامه‌های دریافتی در یکی از دکه‌های تهران




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

جشنواره تئاتر کودک، یک تیر و دو نشان

جبران کاهش سرمایه؛ بهانه گرانی کتاب

تقریب مذاهب و گفت‌وگوی ادیان مانع از افراطی‌گری و خشونت است

اسطوره ایرانی که آخر زمانی است

کشف اولین آثار خوارزمشاهی منطقه آذربایجان در گرمی

سوادآموزی در مهدکودک ممنوع است

اجتماع عظیم عزاداران اردو زبان در حرم مطهر رضوی برگزار شد

رئیس جدید سازمان سینمایی تا آخر هفته مشخص خواهد شد

چرا برخی به "طالع‌بینی" علاقه‌مندند؟

آمارهایی از میزان تحصیلات زنان

همدان میزبان بزرگترین رویداد گردشگری جهان در سال 2018

برگزاری جشن بهار مهربانی در سراسر ایران

همایش فلسفه علم کلام برگزار می‌شود

مدارس هفته‌ای دو ساعت فیلم پخش می‌کنند؟

دبیر کل UNWTO را با چه توجیهی به دیدن غار علیصدر می‌برند؟

آموزش و پرورش ساعت تدریس معلمان را افزایش می‌دهد؟

حضور مددجویان کانون اصلاح و تربیت در جشنواره بین المللی تئاتر کودک و نوجوان

سازو کارهای رونق اقتصاد مطبوعات با تغییر مدیران فراموش نشود

مربیان مهدهای کودک درجه بندی می شوند

عمده‌ترین وظیفه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اجرای برنامه‌های فرهنگی است

اجلاس دبیران کل ملی آیسسکو امروز در شیراز برگزار می‌شود

همصدایی هنرمندان علیه تحریم‌ها

وزیر فرهنگ: نفوذ تمدنی ایران از طریق زبان فارسی انجام می‌شود

سهمیه مناطق محروم آزمون دستیاری پزشکی بدون قید و شرط اعمال شود

آموزش و پرورش گستره وسیعی برای تحقق حقوق شهروندی است

مرگ آرام تئاترهای کوچک

میراث فرهنگی برنده طرح مسکوت شد؟

کمبود موقوفات در راستای ترویج قرآن و حل مشکلات اجتماعی

انتظار برای حج به ١٤سال رسید/ 1,200,000 ایرانی در نوبت سفر به خانه خدا

جشنواره دستاوردهای کانون های فرهنگی تربیتی برگزار می شود

اخبار حماسه اربعین باید به صورت جهانی منعکس شود

ویژه‌برنامه‌های آستان قدس رضوی به مناسبت دهه آخر صفر اعلام شد

پایان کشمکش‌ها؛ تاثیر «معدل» در کنکور 98 مثبت شد

هزینه برای تئاتر دینی سرمایه‌گذاری فرهنگی است

تکریم مرجعیت و احترام به ارکان حوزه ضروری است

دولت به مشکلات درمانی جانبازان و ایثارگران ورود جدی کند

کاظم صدیقی خطیب این هفته نمازجمعه تهران

ایثار و رشادت شهدای دانش آموز در کتاب های درسی بیشتر تحلیل شود

توفیق زنگ تئاتر؛ در گرو تامین زیرساخت‌های نمایشی مدارس

دق‌الباب هفت درب مسجد از کجا نشات می‌گیرد؟

برگزاری رویداد کارآفرینی ویژه اندیشمندان و دانشمندان جوان در پارک تهران

وزیر اطلاعات: ما بسیار بیشتر از دشمن حقوق بشر را رعایت می‌کنیم

علمای اهل سنت از سراسر کشور به مشهدالرضا سفر کردند

فراخوان عمومی برای تکمیل اطلاعات دارندگان قبوض ودیعه گذاری حج

برگزاری مراسم سوگواری آخر ماه صفر در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع)

دانش آموزان تاریخ 40 ساله انقلاب اسلامی را مطالعه کنند

جشن‌های غیرایرانی در سبد خانوار ایرانی

همدان میزبان ‌اجلاس اعضای وابسته به سازمان جهانی گردشگری

دوازدهمین کنگره بین‌المللی بیماری‌های غدد درون‌ریز برگزار می‌شود

تشریح اقدامات برای تکریم، آمد و شد، اسکان و امنیت زائران دهه آخر صفر مشهد