راه ترقی

آخرين مطالب

«جنگ‌نامه خوانی»، بازتاب حماسه حسینی در آیینه قلب مردم سوگوار فرهنگی

«جنگ‌نامه خوانی»، بازتاب حماسه حسینی در آیینه قلب مردم سوگوار

  بزرگنمايي:

راه ترقی- آنچه به عنوان «قصه خوانی» به عنوان سبکی از اجرای نمایشی که ما امروز از آن شناخت و با آن سر و کار داریم، در حقیقت تاریخچه پیدایشش به دوران صفویان باز می گردد. جایی که در محافل و دربار شاه اسماعیل و شاه طهماسب صفوی شاهد اجرای نمایشیِ قصه‌های تاریخی بوده ایم.
در حقیقت دفاتر، اسناد و یادداشت‌ها روایت کننده سبکی متفاوت از حماسه سرایی و داستان خوانی و قصه گویی بوده که در آن داستان گویان و قصه پردازان با ادبیاتی مسجع و مقفی به بیان فتوحات جنگ ها و پیروزی های تاریخی شاهان صفوی اشاره داشتند. این شیوه نمایشی «جنگ‌نامه خوانی» بخشی منشعب و جدا شده از آیین کهن «بر خوانی» است که در شکل اجرایی، بسیاری از وجوه مشترک میان آنها را می‌توان به وضوح مشاهده کرد. اما آنچه که «جنگ‌نامه خوانی» را از روایت‌های «بر خوانی» جدا می‌کند قصه گویی استوار آن «جنگ‌نامه خوان» برای بازتاب اتفاقات و حوادثی است که در خاک ایران به شکل حقیقی به وقوع پیوسته و دیگر نشانی از روایت تخیل «بر خوانان» در آنرا نمی توان دید.

** جنگ‌نامه خوانان، شاخه جداشده از قصه گویان
بعد از گذار از دوران صفوی و در حقیقت رسیدن به دوران قاجار، شاهد رسم دوره گردی داستان‌خوانان و همچنین نمایش‌های قهوه‌خانه‌ای در ایران بوده ایم که صرفاً نگاه آنها بازتاب دهنده تفکر سرگرم‌ کننده افراد و همچنین درآمدی برای گذران زندگی شان بود.
آنچانکه در کتاب «ایران سرزمین آیین‌ها» به قلم «کریستین سن» (سیاح و تاریخ نگار بریتانیایی) ذکر شده، احتمالا رواج این گونه قصه خوانی می تواند یکی از سرچشمه‌های «جنگ‌نامه خوانی» تلقی شود.
نمی توان از این مساله به سادگی گذشت که در دوران صفوی به دلیل توجه صفویان به دین اسلام شاهد تعالی و گسترش بسیار چشمگیر هنر تعزیه به عنوان گرانسنگ‌ترین آیین سوگواری در ایران بوده ایم. اما آنچه که انشقاق در عین برداشت «جنگ‌نامه خوانان» از روایت حماسه‌های تعزیه بود، به شکلی خاص و این بار عبور کردن از اجراهای مشخص تعزیه در مکان هایی کاملا معین مانند «تکیه دولت» از یک سو و از سوی دیگر استفاده کردن از این قصه ها و داستان ها در میان اهالی کوچه و بازار و میادین در سراسر کشور بود.
کشاکش همین گذار و گذر بود که «جنگ‌نامه خوانان» را بر آن داشت تا این بار با استناد به اقوال حقیقی و رخدادهای به وقوع پیوسته در تاریخ اسلام به جای بازتاب نبرد پادشاهان سراغ داستان‌هایی از غزوات حضرت رسول اکرم و یا نبردهای حضرت علی(ع) و در نهایت جایگاه تثبیت شده اسلام در حماسه و قیام عاشورا و همچنین در ادامه حماسه عاشورا، نهضت کین‌خواهی افرادی چون مختار در راستای مجازات قاتلان امام حسین علیه السلام بروند.

** شیوایی تبلیغ حماسه حسینی و گسترش سریع آن
آذربایجان شرقی و غربی به پیش قراولان «جنگ‌نامه خوانی‌های مذهبی» بدل شدند. به دلیل عشق و ارادت شدید آذری‌های ایران به ساحت مقدس حضرت امام حسین علیه السلام و ارادت به خاندان عصمت و طهارت، شاهد رخدادی بی نظیر در روایت «جنگ‌نامه خوانی» از ساحت فتوحات پادشاهان به حادثه و واقعه کربلا هستیم.
به دلیل زیبایی این اجرا و اثرگذاری آن و همچنین سادگی آن که در تمامی تکایا، مساجد و میدان‌های اصلی شهر که عزاداران برای سوگواری گرد هم جمع می‌شدند، آبین «جنگ‌نامه خوانی» در راستای رثای شهادت حضرت امام حسین علیه السلام به سراسر ایران نضج پیدا کرد. به همین سبب است که امروز نیز در بخش‌های بسیاری از مناطق غربی و همچنین مرکزی ایران مانند استان‌های آذربایجان شرقی، استان آذربایجان غربی، اردبیل، استان فارس و همچنین جنوب استان اصفهان شاهد زنده بودن و حیات «جنگ‌نامه خوانی» و «جنگ‌نامه خوانان» در راستای بازتاب رشادت‌های سپاه حضرت امام حسین علیه السلام در برابر سپاه کفر یزیدیان هستیم.
آنچه به عنوان خروجی «جنگ‌نامه خوانی» در اجراهای دهه نخست ماه محرم توسط جنگ‌نامه خوانان برای مخاطبان حاصل می‌شود، بازتاب دهنده حماسه واقعی است که فارغ از زد و بندهای زندگی امروزی برای همه ما می‌تواند به عنوان سرمشقی جهت تمرین درس‌هایی مانند ایثار، وفاداری، پایمردی و در نهایت شهادت بر سر آرمان‌ها باشد؛ چرا که امام حسین(ع) نیز برای صلابت دین و همچنین عدم تعدی کافران بر دین رسول پیامبر - دین هدایت‌گر و مبین اسلام - قیام کرد، آنچنان که ایرانیان نیز اجازه تعدی هیچ خصمی را بر دین، خاک و خانواده خود نداده و نخواهند داد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اولین همایش رسمی بدلکاران تلویزیون ‌و سینما برگزار شد

اختتامیه‌ی دومین سوگواره «اربعین در آیینه‌ی رسانه» فردا برگزار می‌شود

مسیر هنر، جز سیر باطن به ظاهر نیست

رقابت نشر خصوصی در مصاف با ماشین عظیم بخش دولتی

آغاز پیش‌فروش بلیت جشنواره فیلم فجر

واکاوی سهم تئاتر ایران در بازارهای جهانی

نقش برجسته هخامنشی، منتقل کننده ارزش معنوی و میراثی به نسل آینده

امنیت؛ خط قرمز آموزش و پرورش در اردوهای راهیان‌نور

معاون وزیر تعاون: یارانه کودکان فقیر محروم از تحصیل افزایش می یابد

توضیحات سیاوشی از پیگیری‌هایش برای ثبت روز ملی لباس‌های محلی در تقویم ملی

76 اثر راهی جشنواره تجسمی فجرشد

بطحائی: اصلاحات ساختاری وزارتخانه به تبع دستورات دولت انجام می‌شود

افت و خیز زبان عربی در مدار یادگیری

انتشار فراخوان جشنواره‌ داستان کوتاه «تابش»

اقامتگاه‌های بوم‌گردی درجه‌بندی می‌شوند

دروس پیش‌نیاز در دبیرستان حذف شد

هوش مصنوعی دارای حسگر، صداهای درون خانه را تشخیص می‌دهد

کارشناس امور دینی:خیانت در امانت، مردم را نسبت به دین و حکومت بدبین می‌کند

حرمت ابدی زن و شوهر جوان به دلیل جهل به احکام شرعی

جشنواره فیلم فجر، اکران نوروزی و چند داستان دیگر

انصاریان:تعدادی از منبری‌ها معرفت به امور را به مردم انتقال نداده‌اند

ضرورت اختصاص ساعاتی برای رفع شبهات دینی در مدارس

مردم آمریکا چطور کتابخوان شدند؟/مروری بر انقلاب کتاب‌های جیبی

اسلام پاسخگوی نیازهای بشریت است/اخلاص و علمیت شرط به ثمر نشستن کارهای تبلیغی است

لایحه رتبه‌بندی معلمان تا پایان سال تقدیم مجلس می‌شود

دستگاه فقاهت، ستون فقرات حوزه است/ قلب حوزه نباید از استقلال خود فاصله بگیرد

وصله‌های ناجور بر راسته کتابفروشان انقلاب

«نگهبانان تاج محل» در تهران / «تئاتر دانشگاهی را جدی بگیرید»

بودجه کتاب؛ کاهشی در نگاه کلان و افزایشی با هدف کارایی

نحوه اجرای رتبه‌بندی معلمان درسال 98/سرانه غذایی 3500 تومانی دانش‌آموزان مدارس شبانه‌روزی!

شهر سوخته؛ مظهر مدنیت و شهرنشینی در دوره‌های باستان

برترین عکس‌های ثبت‌شده پهپادها در سال 2018

خانه آیلتس آفرینش؛ مرکز تخصصی برگزاری دوره‌های آیلتس در کشور

تنگناهای مالی دولت مانع رشد بودجه فرهنگ و هنر نشده است

فقط برای تئاتر یا کنسرت به تالار وحدت نروید!

عملیات «کربلای4» از نگاه آمریکایی‌ها

زوم‌اپ: Drops؛ یادگیری زبان به‌شکلی سرگرم‌کننده

نگاهی به پنج سکانس برتر فیلم Mission Impossible: Fallout

کشف یکی از بزرگ‌ترین اسرار همانندسازی DNA

تقدیر از بطحایی

ثبت نام متقاضیان سفر به عتبات عالیات آغاز شد

دعوتنامه خودمانی ایران برای جهانِ درگیرِ بابانوئل

مدیریت جزیره‌ای، مهمترین آسیب برنامه‌های تئاتری صدا و سیما است

تاثیرات وحدت‌آفرین مشارکت مردم حول موضوعات قومی و ملی از زبان ساعی

جریان‌سازی رادیو در حوزه تئاتر نیازمند برنامه‌ریزی مستمر مدیران است

مراسم اولین شب ارتحال آیت‎الله هاشمی شاهرودی برگزار شد

رسانه‌‌های مجازی جایگزین رسانه‌‌های سنتی شده‌اند

آموزش روش‌های ارزش‌گذاری استارتاپ

بهترین آموزشگاه زبان

برگزاری رویداد دریبل میت‌ آپ، اولین دورهمی طراحان دیجیتال تهران