راه ترقی

آخرين مطالب

«جنگ‌نامه خوانی»، بازتاب حماسه حسینی در آیینه قلب مردم سوگوار فرهنگی

«جنگ‌نامه خوانی»، بازتاب حماسه حسینی در آیینه قلب مردم سوگوار

  بزرگنمايي:

راه ترقی- آنچه به عنوان «قصه خوانی» به عنوان سبکی از اجرای نمایشی که ما امروز از آن شناخت و با آن سر و کار داریم، در حقیقت تاریخچه پیدایشش به دوران صفویان باز می گردد. جایی که در محافل و دربار شاه اسماعیل و شاه طهماسب صفوی شاهد اجرای نمایشیِ قصه‌های تاریخی بوده ایم.
در حقیقت دفاتر، اسناد و یادداشت‌ها روایت کننده سبکی متفاوت از حماسه سرایی و داستان خوانی و قصه گویی بوده که در آن داستان گویان و قصه پردازان با ادبیاتی مسجع و مقفی به بیان فتوحات جنگ ها و پیروزی های تاریخی شاهان صفوی اشاره داشتند. این شیوه نمایشی «جنگ‌نامه خوانی» بخشی منشعب و جدا شده از آیین کهن «بر خوانی» است که در شکل اجرایی، بسیاری از وجوه مشترک میان آنها را می‌توان به وضوح مشاهده کرد. اما آنچه که «جنگ‌نامه خوانی» را از روایت‌های «بر خوانی» جدا می‌کند قصه گویی استوار آن «جنگ‌نامه خوان» برای بازتاب اتفاقات و حوادثی است که در خاک ایران به شکل حقیقی به وقوع پیوسته و دیگر نشانی از روایت تخیل «بر خوانان» در آنرا نمی توان دید.

** جنگ‌نامه خوانان، شاخه جداشده از قصه گویان
بعد از گذار از دوران صفوی و در حقیقت رسیدن به دوران قاجار، شاهد رسم دوره گردی داستان‌خوانان و همچنین نمایش‌های قهوه‌خانه‌ای در ایران بوده ایم که صرفاً نگاه آنها بازتاب دهنده تفکر سرگرم‌ کننده افراد و همچنین درآمدی برای گذران زندگی شان بود.
آنچانکه در کتاب «ایران سرزمین آیین‌ها» به قلم «کریستین سن» (سیاح و تاریخ نگار بریتانیایی) ذکر شده، احتمالا رواج این گونه قصه خوانی می تواند یکی از سرچشمه‌های «جنگ‌نامه خوانی» تلقی شود.
نمی توان از این مساله به سادگی گذشت که در دوران صفوی به دلیل توجه صفویان به دین اسلام شاهد تعالی و گسترش بسیار چشمگیر هنر تعزیه به عنوان گرانسنگ‌ترین آیین سوگواری در ایران بوده ایم. اما آنچه که انشقاق در عین برداشت «جنگ‌نامه خوانان» از روایت حماسه‌های تعزیه بود، به شکلی خاص و این بار عبور کردن از اجراهای مشخص تعزیه در مکان هایی کاملا معین مانند «تکیه دولت» از یک سو و از سوی دیگر استفاده کردن از این قصه ها و داستان ها در میان اهالی کوچه و بازار و میادین در سراسر کشور بود.
کشاکش همین گذار و گذر بود که «جنگ‌نامه خوانان» را بر آن داشت تا این بار با استناد به اقوال حقیقی و رخدادهای به وقوع پیوسته در تاریخ اسلام به جای بازتاب نبرد پادشاهان سراغ داستان‌هایی از غزوات حضرت رسول اکرم و یا نبردهای حضرت علی(ع) و در نهایت جایگاه تثبیت شده اسلام در حماسه و قیام عاشورا و همچنین در ادامه حماسه عاشورا، نهضت کین‌خواهی افرادی چون مختار در راستای مجازات قاتلان امام حسین علیه السلام بروند.

** شیوایی تبلیغ حماسه حسینی و گسترش سریع آن
آذربایجان شرقی و غربی به پیش قراولان «جنگ‌نامه خوانی‌های مذهبی» بدل شدند. به دلیل عشق و ارادت شدید آذری‌های ایران به ساحت مقدس حضرت امام حسین علیه السلام و ارادت به خاندان عصمت و طهارت، شاهد رخدادی بی نظیر در روایت «جنگ‌نامه خوانی» از ساحت فتوحات پادشاهان به حادثه و واقعه کربلا هستیم.
به دلیل زیبایی این اجرا و اثرگذاری آن و همچنین سادگی آن که در تمامی تکایا، مساجد و میدان‌های اصلی شهر که عزاداران برای سوگواری گرد هم جمع می‌شدند، آبین «جنگ‌نامه خوانی» در راستای رثای شهادت حضرت امام حسین علیه السلام به سراسر ایران نضج پیدا کرد. به همین سبب است که امروز نیز در بخش‌های بسیاری از مناطق غربی و همچنین مرکزی ایران مانند استان‌های آذربایجان شرقی، استان آذربایجان غربی، اردبیل، استان فارس و همچنین جنوب استان اصفهان شاهد زنده بودن و حیات «جنگ‌نامه خوانی» و «جنگ‌نامه خوانان» در راستای بازتاب رشادت‌های سپاه حضرت امام حسین علیه السلام در برابر سپاه کفر یزیدیان هستیم.
آنچه به عنوان خروجی «جنگ‌نامه خوانی» در اجراهای دهه نخست ماه محرم توسط جنگ‌نامه خوانان برای مخاطبان حاصل می‌شود، بازتاب دهنده حماسه واقعی است که فارغ از زد و بندهای زندگی امروزی برای همه ما می‌تواند به عنوان سرمشقی جهت تمرین درس‌هایی مانند ایثار، وفاداری، پایمردی و در نهایت شهادت بر سر آرمان‌ها باشد؛ چرا که امام حسین(ع) نیز برای صلابت دین و همچنین عدم تعدی کافران بر دین رسول پیامبر - دین هدایت‌گر و مبین اسلام - قیام کرد، آنچنان که ایرانیان نیز اجازه تعدی هیچ خصمی را بر دین، خاک و خانواده خود نداده و نخواهند داد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

رییس مجلس با آیت الله العظمی میلانی و آیت الله مددی الموسوی دیدار کرد

آموزشگاه‌های کنکور به حال خود رها شده‌اند

75 درصد کتاب‌های منتشرشده در سال 97 تالیفی هستند

چهارشنبه سوری منحرف شده است

هنر انقلاب، سفارشی نیست

امکان ثبت نام در کاروان‌های فوق العاده عتبات نوروزی

رایزنی فرهنگی لازمه فرصت سازی برای اقتصاد فضای مجازی

21 میلیون نفر از موزه‌های کشور بازدید کردند

«مشتاق» را از زندگی در کرمان سیر کردند

همایش برنامه ویژه مدرسه محور بوم آغاز به کار کرد

جشنواره زنان و تولید ملی، عرصه حضور کارآفرینان اجتماعی است

بالا و پایین هزینه‌های حج/ راه‌ حل‌هایی برای کاهش هزینه‌ها

توهین به شورای عالی حوزه اهانت به مراجع و رهبری است

بطحائی خبر داد: پرداخت مطالبات حق‌التدریسی‌ها تا پایان سال

چگونه با عکس‌هایمان داستان بگوییم؟

رویکرد جدید وزارت علوم تربیت دانشجویان خودباور و خوداتکا است

افزایش سرعت واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی

فرهنگ و هنر کشور برای درخشان ماندن نیاز به زیرساخت علمی دارد

جشنواره ای در سایه

مرگ در جزیره لهجه‌ها قدم می‌زند

مردم باید زمانی که به ما می رسند احساس آرامش کنند

حضرت فاطمه(س)؛ طلایه دار دفاع از حریم ولایت

بررسی شیوه نامه‌های انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات

جشن جهانی نوروز برگزار می‌شود

تیغ تحریم حوزه هنری بر گردن آشغال‌ها دوست داشتنی

بطحائی: با اجرای رتبه‌بندی، حقوق‌ تمامی فرهنگیان دو سه برابر نمی‌شود

رستم خواندن بازیگران معلول از سوی وزیر

تجربه‌هایی بدیع برای ورود به جهان تئاتر نوین

ابلاغ بخشنامه نقل و انتقالات فرهنگیان برای سال تحصیلی آینده

«چیدمان» فرانسه پاسخی هوشمندانه به مخاطبان تشنه ایده‌های بکر

رابطه دانشجویان موسیقی با جشنواره فجر چگونه است؟

نمایش‌هایی از بلژیک، آذربایجان و رومانی

دو‌ کنسرت با یک بلیت

آموزش و پرورش باید با شجاعت موانع راه نشاط را کنار بزند

«هنر» تماشاگه چگونه زیستن یک ملت است

قدرت نمایی هنرمندان استانی در تئاتر خیابانی جشنواره فجر

بطحائی: به برخی اظهاراتم برچسب سیاسی می‌زنند

شرایط پذیرش دانشجوی بورسیه جهت تصدی منصب قضا

کرشندو «فرهت» در رپرتوار موسیقی فجر 97

حق التدریس‌ها نمی‌توانند معلم شوند

خاطره بازی با 37 دوره جشنواره تئاتر فجر

چهار هزار جایزه جهانی در 40 سال تاریخ سینمای بعد از انقلاب

85 درصد داوطلبان بدون تاثیر نمره کنکور وارد دانشگاه شدند

فیلم‌هایی به رنگ خون؛ تماشاگرانی در برزخ جشن و عزا

اسامی رشته‌های بدون کنکور امروز اعلام می‌شود

می‌توان مشکلات کشور را با اتکا به دین حل کرد

بطحائی: همچنان با ایده‌آل‌های بودجه‌ای فاصله‌ داریم

آموزش‌ مهارتی دانشجویان حقوق موجب تکامل دستگاه قضائی می‌شود

امام و رهبری حامیان اصلی اقلیت‌های دینی ایران بوده‌اند

بازگشت جشنواره فیلم فجر به بنیاد سینمایی فارابی