راه ترقی

آخرين مطالب

درباره موسیقی نظامی در ایران چه می‌دانید؟ فرهنگی

درباره موسیقی نظامی در ایران چه می‌دانید؟

  بزرگنمايي:

راه ترقی- از گزنوفون ـ مورخ یونانی ـ نقل شده است «کوروش هنگام حمله به قشون آسور، بنا بر عادت خود، سرودی آغاز کرد که سپاهیان با صدایی بلند و با احترام و ادب بسیار، دنبال آن را بخواندند و چون سرود به پایان رسید، آزاد مردان با قدم‌های مساوی و با نظم تمام به راه افتادند.»

روح‌الله خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران نیز درباره موسیقی نظامی در کشورمان به سابقه بسیار قدیم موسیقی نظامی در ایران اشاره کرده که از دیرباز سرودهای جنگی موجب نشاط سربازان و رسیدن آن‌ها به فتح و پیروزی بوده است.

سازهایی مثل کوس، دُهل، کَرنا، شیپور، سُرنا و غیره ابزار موسیقی جنگی بوده که شاعران ما بارها از آنها نام برده‌اند. در موسیقی نظامی در ایران تا دوره ناصرالدین شاه که سازهای بادی اروپایی به ایران آمد، از همان ابزاری که در نقاره‌خانه به کار می‌رفت، استفاده می‌شده است.

شاردن فرانسوی که چند سال در اصفهان پایتخت صفویه زندگی می‌کرده است، به نقاره خانه‌های موجود در اصفهان اشاره می‌کند که هنگام غروب و سحر، با نقاره، کوس و دُهل که قطر آن سه برابر قطر طبل‌های اروپا است، می‌زدند. همچنین کاخی برای نقاره چیان هندی در محله خواجو اختصاص داده شده بوده که کرنا زنان و نوازندگان هندی ساکن آن بودند. شاه عباس دوم عده‌ای از این نوازندگان را هنگام شکست مغول و فتح قندهار به همراه آورد و در این قصر که آن زمان خالی بود جا داد.

تارونیه سیاح و تاجر فرانسوی نیز از نوازندگی کرنا و نقاره در میدان شاه به عنوان کنسرت یاد کرده است که اول غروب آفتاب و نصف شب صدایش در تمام شهر شنیده می‌شده است.

عبدالله مستوفی نیز به اینکه در زمان قدیم معمول بوده که در طلوع و غروب آفتاب، نوازندگان این موسیقی وطنی در جای مرتفعی دور هم جمع شوند و بوق، کوس، کَرنا و دُهل خود را به صدا در می‌آوردند تا از روشنایی خورشید استقبال یا آن را بدرقه کنند، اشاره کرده است.

تصاویر مربوط به موسیقی نظامی در کاخ گلستان

او همچنین نوشته است، نوزاندگان در زمان جنگ ابزارهای سنگین موسیقی خود را پشت شتر می‌بستند و نواهای مهیج را در میدان‌های جنگ به صدا درمی‌آوردند تا موجب تقویت شجاعت سربازان شود اما در زمان ناصرالدین شاه چون ابزارهای موسیقی اروپایی در جنگ معمول شد، نقاره خانه جنبه تجملی به خود گرفت و فقط در اعیاد، صبح و عصر کارشان را انجام می‌دادند.

در دوره ناصری علاوه بر حفظ رسوم قدیم و نوازندگی از سردرِ ارگ و مواقع دیگر، فقط موسیقی قراولان پادشاهی بود که در تشریفات رسمی به کار می‌رفت. اوژن فلاندن نیز در زمان محمدشاه قاجار از آن به نام «موزیک گارد سلطنتی» نام برده است.

در زمان ناصرالدین شاه، سال‌ها بعد از افتتاح مدرسه دارالفنون شعبه‌ای در این مدرسه به نام شعبه‌ی موزیک تاسیس شد و یک متخصص فرانسوی به نام لومِر برای تعلیمات فنی این کار استخدام شد و به ایران آمد. متخصص دیگری نیز به نام گوار از اتریش آورده شد که موزیک کامران میرزا نایب السلطنه را اداره می‌کرد. از این به بعد کلمه‌ی موزیک به دسته‌های موسیقی نظامی اطلاق شد و جای نقاره خانه را گرفت. چون معلم اروپایی زبان فارسی نمی‌دانست، میرزا علی اکبرخان نقاش باشی که معلم فرانسه و نقاشی دارالفنون هم بود به عنوان مترجم لومر انتخاب شد و اولین کتاب تئوری موسیقی را به سبک جدید با جمله‌های فرانسوی و ترجمه آن نوشت و که در چاپخانه دارالفنون چاپ شد.  

لومر، شاگردان بسیاری در حوزه موسیقی آن زمان تربیت کرد. سلیمان خان از اولین و بهترین شاگردان او بود و قره‌نی کوچک می‌زد اما نواختن سازهای بادی و پیانو را هم می‌دانست. سلیمان خان بعدها رییس موزیک عبدالحسین میرزای فرمانفرما و پس از مدتی رییس موزیک علاءالدوله و موزیک گارد سلطنتی شد.

یوسف خان، غلام رضا خان یا سالار معزّز (که مارش‌های نظامی و سرودهای وطنی هم ‌ساخت و بعد از فوت لومر رییس مدرسه‌ای شد که بعدها اسم موزیک گرفت)، حسین هنگ آفرین، ناصر همایون و ابراهیم آژنگ از شاگردان  لومر بودند.

تصاویری از موزیکچی‌ها در کاشی کاری کاخ گلستان به عنوان تاریخ تصویری موسیقی نظامی آن زمان به جا مانده است.

در دوره ناصری موزیک نظامی در روزهای عید، مسافرت‌های ییلاقی، تشریفات رسمی درباری، تعزیه تکیه دولت، همه روزه یک ساعت مانده به غروب در حیات تخت مرمر و همچنین بنا بر میل شخصی افراد در عروسی‌ها استفاده می‌شد.

شعبه‌ی موزیک دارالفنون خدماتی برای تاسیس دسته موزیک نظام به وجود آورد. در سال 1297 که تشکیلات جدید فرهنگی داده شد، این قسمت هم به سازمان وزارت معارف اضافه شد و مدرسه موزیک نام گرفت و به عنوان یک مدرسه‌ی اختصاصی متوسطه با هدف تربیت افسران برای دسته‌های موزیک شناخته شد و شرط ورود به آن داشتن گواهی نامه‌ی ابتدایی و دوره‌ی آن هم پنج ساله بود.

از مدرسه‌ی موزیک سه دوره و روی هم رفته 10 نفر دپیلمه بیرون آمده که به جز یک نفر بقیه افسر و رییس دسته‌های موزیک شدند. این مدرسه تا سال 1307 به همین نام بود و بعد از آن تشکیلاتش تغییر کرد و تبدیل به مدرسه موسیقی دولتی شد.   





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

کربلا در هوای انتظار

شب بود که جشنواره شلوغ شد

آنچه گردشگری را تهدید می‌کند «سیل» نیست

زمان ارسال اثر به نخستین جشنواره ملی حکمت و نیایش تمدید شد

واکاوی راه‌های ارائه آثار ادب فارسی به بازار جهانی

بازگشت آرامش پس از سیل به جاذبه‌های مهم گردشگری کشور

پویش من یک پاسدارم در دانشگاه امیرکبیر برگزار شد

زیبایی‌شناسی در مطبوعات جایگاهی ندارد

رهبر انقلاب درگذشت سیدمحمود محتشمی پور را تسلیت گفتند

ردپای سیل در تعطیلی، تخریب و تخلیه 44 کتابخانه عمومی کشور

اعلام زمان ثبت‌نام بن خرید کتاب استادان حوزه و دانشگاه

استقبال بطحایی از همکاری گروه‌های جهادی در بازسازی مدارس سیل‌زده

بدرقه پیکر کمال‌الملک سینمای ایران

تلاش برای افزایش بودجه و تصویب لایحه مالکیت فکری

دیدار نوروزی وزیر فرهنگ با شفیعی کدکنی

ظریف‌ترین احساسات بشری را هنر تئاتر می‌تواند ارائه دهد

میزبانی ایران از 288 رسانه از 199 کشور

17 میلیون نفر شب اقامت در کشور ثبت شد

رییس مجلس با آیت الله العظمی میلانی و آیت الله مددی الموسوی دیدار کرد

آموزشگاه‌های کنکور به حال خود رها شده‌اند

75 درصد کتاب‌های منتشرشده در سال 97 تالیفی هستند

چهارشنبه سوری منحرف شده است

هنر انقلاب، سفارشی نیست

امکان ثبت نام در کاروان‌های فوق العاده عتبات نوروزی

رایزنی فرهنگی لازمه فرصت سازی برای اقتصاد فضای مجازی

21 میلیون نفر از موزه‌های کشور بازدید کردند

«مشتاق» را از زندگی در کرمان سیر کردند

همایش برنامه ویژه مدرسه محور بوم آغاز به کار کرد

جشنواره زنان و تولید ملی، عرصه حضور کارآفرینان اجتماعی است

بالا و پایین هزینه‌های حج/ راه‌ حل‌هایی برای کاهش هزینه‌ها

توهین به شورای عالی حوزه اهانت به مراجع و رهبری است

بطحائی خبر داد: پرداخت مطالبات حق‌التدریسی‌ها تا پایان سال

چگونه با عکس‌هایمان داستان بگوییم؟

رویکرد جدید وزارت علوم تربیت دانشجویان خودباور و خوداتکا است

افزایش سرعت واگذاری بناهای تاریخی به بخش خصوصی

فرهنگ و هنر کشور برای درخشان ماندن نیاز به زیرساخت علمی دارد

جشنواره ای در سایه

مرگ در جزیره لهجه‌ها قدم می‌زند

مردم باید زمانی که به ما می رسند احساس آرامش کنند

حضرت فاطمه(س)؛ طلایه دار دفاع از حریم ولایت

بررسی شیوه نامه‌های انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات

جشن جهانی نوروز برگزار می‌شود

تیغ تحریم حوزه هنری بر گردن آشغال‌ها دوست داشتنی

بطحائی: با اجرای رتبه‌بندی، حقوق‌ تمامی فرهنگیان دو سه برابر نمی‌شود

رستم خواندن بازیگران معلول از سوی وزیر

تجربه‌هایی بدیع برای ورود به جهان تئاتر نوین

ابلاغ بخشنامه نقل و انتقالات فرهنگیان برای سال تحصیلی آینده

«چیدمان» فرانسه پاسخی هوشمندانه به مخاطبان تشنه ایده‌های بکر

رابطه دانشجویان موسیقی با جشنواره فجر چگونه است؟

نمایش‌هایی از بلژیک، آذربایجان و رومانی