راه ترقی

آخرين مطالب

درباره موسیقی نظامی در ایران چه می‌دانید؟ فرهنگی

درباره موسیقی نظامی در ایران چه می‌دانید؟

  بزرگنمايي:

راه ترقی- از گزنوفون ـ مورخ یونانی ـ نقل شده است «کوروش هنگام حمله به قشون آسور، بنا بر عادت خود، سرودی آغاز کرد که سپاهیان با صدایی بلند و با احترام و ادب بسیار، دنبال آن را بخواندند و چون سرود به پایان رسید، آزاد مردان با قدم‌های مساوی و با نظم تمام به راه افتادند.»

روح‌الله خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران نیز درباره موسیقی نظامی در کشورمان به سابقه بسیار قدیم موسیقی نظامی در ایران اشاره کرده که از دیرباز سرودهای جنگی موجب نشاط سربازان و رسیدن آن‌ها به فتح و پیروزی بوده است.

سازهایی مثل کوس، دُهل، کَرنا، شیپور، سُرنا و غیره ابزار موسیقی جنگی بوده که شاعران ما بارها از آنها نام برده‌اند. در موسیقی نظامی در ایران تا دوره ناصرالدین شاه که سازهای بادی اروپایی به ایران آمد، از همان ابزاری که در نقاره‌خانه به کار می‌رفت، استفاده می‌شده است.

شاردن فرانسوی که چند سال در اصفهان پایتخت صفویه زندگی می‌کرده است، به نقاره خانه‌های موجود در اصفهان اشاره می‌کند که هنگام غروب و سحر، با نقاره، کوس و دُهل که قطر آن سه برابر قطر طبل‌های اروپا است، می‌زدند. همچنین کاخی برای نقاره چیان هندی در محله خواجو اختصاص داده شده بوده که کرنا زنان و نوازندگان هندی ساکن آن بودند. شاه عباس دوم عده‌ای از این نوازندگان را هنگام شکست مغول و فتح قندهار به همراه آورد و در این قصر که آن زمان خالی بود جا داد.

تارونیه سیاح و تاجر فرانسوی نیز از نوازندگی کرنا و نقاره در میدان شاه به عنوان کنسرت یاد کرده است که اول غروب آفتاب و نصف شب صدایش در تمام شهر شنیده می‌شده است.

عبدالله مستوفی نیز به اینکه در زمان قدیم معمول بوده که در طلوع و غروب آفتاب، نوازندگان این موسیقی وطنی در جای مرتفعی دور هم جمع شوند و بوق، کوس، کَرنا و دُهل خود را به صدا در می‌آوردند تا از روشنایی خورشید استقبال یا آن را بدرقه کنند، اشاره کرده است.

تصاویر مربوط به موسیقی نظامی در کاخ گلستان

او همچنین نوشته است، نوزاندگان در زمان جنگ ابزارهای سنگین موسیقی خود را پشت شتر می‌بستند و نواهای مهیج را در میدان‌های جنگ به صدا درمی‌آوردند تا موجب تقویت شجاعت سربازان شود اما در زمان ناصرالدین شاه چون ابزارهای موسیقی اروپایی در جنگ معمول شد، نقاره خانه جنبه تجملی به خود گرفت و فقط در اعیاد، صبح و عصر کارشان را انجام می‌دادند.

در دوره ناصری علاوه بر حفظ رسوم قدیم و نوازندگی از سردرِ ارگ و مواقع دیگر، فقط موسیقی قراولان پادشاهی بود که در تشریفات رسمی به کار می‌رفت. اوژن فلاندن نیز در زمان محمدشاه قاجار از آن به نام «موزیک گارد سلطنتی» نام برده است.

در زمان ناصرالدین شاه، سال‌ها بعد از افتتاح مدرسه دارالفنون شعبه‌ای در این مدرسه به نام شعبه‌ی موزیک تاسیس شد و یک متخصص فرانسوی به نام لومِر برای تعلیمات فنی این کار استخدام شد و به ایران آمد. متخصص دیگری نیز به نام گوار از اتریش آورده شد که موزیک کامران میرزا نایب السلطنه را اداره می‌کرد. از این به بعد کلمه‌ی موزیک به دسته‌های موسیقی نظامی اطلاق شد و جای نقاره خانه را گرفت. چون معلم اروپایی زبان فارسی نمی‌دانست، میرزا علی اکبرخان نقاش باشی که معلم فرانسه و نقاشی دارالفنون هم بود به عنوان مترجم لومر انتخاب شد و اولین کتاب تئوری موسیقی را به سبک جدید با جمله‌های فرانسوی و ترجمه آن نوشت و که در چاپخانه دارالفنون چاپ شد.  

لومر، شاگردان بسیاری در حوزه موسیقی آن زمان تربیت کرد. سلیمان خان از اولین و بهترین شاگردان او بود و قره‌نی کوچک می‌زد اما نواختن سازهای بادی و پیانو را هم می‌دانست. سلیمان خان بعدها رییس موزیک عبدالحسین میرزای فرمانفرما و پس از مدتی رییس موزیک علاءالدوله و موزیک گارد سلطنتی شد.

یوسف خان، غلام رضا خان یا سالار معزّز (که مارش‌های نظامی و سرودهای وطنی هم ‌ساخت و بعد از فوت لومر رییس مدرسه‌ای شد که بعدها اسم موزیک گرفت)، حسین هنگ آفرین، ناصر همایون و ابراهیم آژنگ از شاگردان  لومر بودند.

تصاویری از موزیکچی‌ها در کاشی کاری کاخ گلستان به عنوان تاریخ تصویری موسیقی نظامی آن زمان به جا مانده است.

در دوره ناصری موزیک نظامی در روزهای عید، مسافرت‌های ییلاقی، تشریفات رسمی درباری، تعزیه تکیه دولت، همه روزه یک ساعت مانده به غروب در حیات تخت مرمر و همچنین بنا بر میل شخصی افراد در عروسی‌ها استفاده می‌شد.

شعبه‌ی موزیک دارالفنون خدماتی برای تاسیس دسته موزیک نظام به وجود آورد. در سال 1297 که تشکیلات جدید فرهنگی داده شد، این قسمت هم به سازمان وزارت معارف اضافه شد و مدرسه موزیک نام گرفت و به عنوان یک مدرسه‌ی اختصاصی متوسطه با هدف تربیت افسران برای دسته‌های موزیک شناخته شد و شرط ورود به آن داشتن گواهی نامه‌ی ابتدایی و دوره‌ی آن هم پنج ساله بود.

از مدرسه‌ی موزیک سه دوره و روی هم رفته 10 نفر دپیلمه بیرون آمده که به جز یک نفر بقیه افسر و رییس دسته‌های موزیک شدند. این مدرسه تا سال 1307 به همین نام بود و بعد از آن تشکیلاتش تغییر کرد و تبدیل به مدرسه موسیقی دولتی شد.   





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

اولین همایش رسمی بدلکاران تلویزیون ‌و سینما برگزار شد

اختتامیه‌ی دومین سوگواره «اربعین در آیینه‌ی رسانه» فردا برگزار می‌شود

مسیر هنر، جز سیر باطن به ظاهر نیست

رقابت نشر خصوصی در مصاف با ماشین عظیم بخش دولتی

آغاز پیش‌فروش بلیت جشنواره فیلم فجر

واکاوی سهم تئاتر ایران در بازارهای جهانی

نقش برجسته هخامنشی، منتقل کننده ارزش معنوی و میراثی به نسل آینده

امنیت؛ خط قرمز آموزش و پرورش در اردوهای راهیان‌نور

معاون وزیر تعاون: یارانه کودکان فقیر محروم از تحصیل افزایش می یابد

توضیحات سیاوشی از پیگیری‌هایش برای ثبت روز ملی لباس‌های محلی در تقویم ملی

76 اثر راهی جشنواره تجسمی فجرشد

بطحائی: اصلاحات ساختاری وزارتخانه به تبع دستورات دولت انجام می‌شود

افت و خیز زبان عربی در مدار یادگیری

انتشار فراخوان جشنواره‌ داستان کوتاه «تابش»

اقامتگاه‌های بوم‌گردی درجه‌بندی می‌شوند

دروس پیش‌نیاز در دبیرستان حذف شد

هوش مصنوعی دارای حسگر، صداهای درون خانه را تشخیص می‌دهد

کارشناس امور دینی:خیانت در امانت، مردم را نسبت به دین و حکومت بدبین می‌کند

حرمت ابدی زن و شوهر جوان به دلیل جهل به احکام شرعی

جشنواره فیلم فجر، اکران نوروزی و چند داستان دیگر

انصاریان:تعدادی از منبری‌ها معرفت به امور را به مردم انتقال نداده‌اند

ضرورت اختصاص ساعاتی برای رفع شبهات دینی در مدارس

مردم آمریکا چطور کتابخوان شدند؟/مروری بر انقلاب کتاب‌های جیبی

اسلام پاسخگوی نیازهای بشریت است/اخلاص و علمیت شرط به ثمر نشستن کارهای تبلیغی است

لایحه رتبه‌بندی معلمان تا پایان سال تقدیم مجلس می‌شود

دستگاه فقاهت، ستون فقرات حوزه است/ قلب حوزه نباید از استقلال خود فاصله بگیرد

وصله‌های ناجور بر راسته کتابفروشان انقلاب

«نگهبانان تاج محل» در تهران / «تئاتر دانشگاهی را جدی بگیرید»

بودجه کتاب؛ کاهشی در نگاه کلان و افزایشی با هدف کارایی

نحوه اجرای رتبه‌بندی معلمان درسال 98/سرانه غذایی 3500 تومانی دانش‌آموزان مدارس شبانه‌روزی!

شهر سوخته؛ مظهر مدنیت و شهرنشینی در دوره‌های باستان

برترین عکس‌های ثبت‌شده پهپادها در سال 2018

خانه آیلتس آفرینش؛ مرکز تخصصی برگزاری دوره‌های آیلتس در کشور

تنگناهای مالی دولت مانع رشد بودجه فرهنگ و هنر نشده است

فقط برای تئاتر یا کنسرت به تالار وحدت نروید!

عملیات «کربلای4» از نگاه آمریکایی‌ها

زوم‌اپ: Drops؛ یادگیری زبان به‌شکلی سرگرم‌کننده

نگاهی به پنج سکانس برتر فیلم Mission Impossible: Fallout

کشف یکی از بزرگ‌ترین اسرار همانندسازی DNA

تقدیر از بطحایی

ثبت نام متقاضیان سفر به عتبات عالیات آغاز شد

دعوتنامه خودمانی ایران برای جهانِ درگیرِ بابانوئل

مدیریت جزیره‌ای، مهمترین آسیب برنامه‌های تئاتری صدا و سیما است

تاثیرات وحدت‌آفرین مشارکت مردم حول موضوعات قومی و ملی از زبان ساعی

جریان‌سازی رادیو در حوزه تئاتر نیازمند برنامه‌ریزی مستمر مدیران است

مراسم اولین شب ارتحال آیت‎الله هاشمی شاهرودی برگزار شد

رسانه‌‌های مجازی جایگزین رسانه‌‌های سنتی شده‌اند

آموزش روش‌های ارزش‌گذاری استارتاپ

بهترین آموزشگاه زبان

برگزاری رویداد دریبل میت‌ آپ، اولین دورهمی طراحان دیجیتال تهران