راه ترقی

آخرين مطالب

درباره موسیقی نظامی در ایران چه می‌دانید؟ فرهنگی

درباره موسیقی نظامی در ایران چه می‌دانید؟

  بزرگنمايي:

راه ترقی- از گزنوفون ـ مورخ یونانی ـ نقل شده است «کوروش هنگام حمله به قشون آسور، بنا بر عادت خود، سرودی آغاز کرد که سپاهیان با صدایی بلند و با احترام و ادب بسیار، دنبال آن را بخواندند و چون سرود به پایان رسید، آزاد مردان با قدم‌های مساوی و با نظم تمام به راه افتادند.»

روح‌الله خالقی در کتاب سرگذشت موسیقی ایران نیز درباره موسیقی نظامی در کشورمان به سابقه بسیار قدیم موسیقی نظامی در ایران اشاره کرده که از دیرباز سرودهای جنگی موجب نشاط سربازان و رسیدن آن‌ها به فتح و پیروزی بوده است.

سازهایی مثل کوس، دُهل، کَرنا، شیپور، سُرنا و غیره ابزار موسیقی جنگی بوده که شاعران ما بارها از آنها نام برده‌اند. در موسیقی نظامی در ایران تا دوره ناصرالدین شاه که سازهای بادی اروپایی به ایران آمد، از همان ابزاری که در نقاره‌خانه به کار می‌رفت، استفاده می‌شده است.

شاردن فرانسوی که چند سال در اصفهان پایتخت صفویه زندگی می‌کرده است، به نقاره خانه‌های موجود در اصفهان اشاره می‌کند که هنگام غروب و سحر، با نقاره، کوس و دُهل که قطر آن سه برابر قطر طبل‌های اروپا است، می‌زدند. همچنین کاخی برای نقاره چیان هندی در محله خواجو اختصاص داده شده بوده که کرنا زنان و نوازندگان هندی ساکن آن بودند. شاه عباس دوم عده‌ای از این نوازندگان را هنگام شکست مغول و فتح قندهار به همراه آورد و در این قصر که آن زمان خالی بود جا داد.

تارونیه سیاح و تاجر فرانسوی نیز از نوازندگی کرنا و نقاره در میدان شاه به عنوان کنسرت یاد کرده است که اول غروب آفتاب و نصف شب صدایش در تمام شهر شنیده می‌شده است.

عبدالله مستوفی نیز به اینکه در زمان قدیم معمول بوده که در طلوع و غروب آفتاب، نوازندگان این موسیقی وطنی در جای مرتفعی دور هم جمع شوند و بوق، کوس، کَرنا و دُهل خود را به صدا در می‌آوردند تا از روشنایی خورشید استقبال یا آن را بدرقه کنند، اشاره کرده است.

تصاویر مربوط به موسیقی نظامی در کاخ گلستان

او همچنین نوشته است، نوزاندگان در زمان جنگ ابزارهای سنگین موسیقی خود را پشت شتر می‌بستند و نواهای مهیج را در میدان‌های جنگ به صدا درمی‌آوردند تا موجب تقویت شجاعت سربازان شود اما در زمان ناصرالدین شاه چون ابزارهای موسیقی اروپایی در جنگ معمول شد، نقاره خانه جنبه تجملی به خود گرفت و فقط در اعیاد، صبح و عصر کارشان را انجام می‌دادند.

در دوره ناصری علاوه بر حفظ رسوم قدیم و نوازندگی از سردرِ ارگ و مواقع دیگر، فقط موسیقی قراولان پادشاهی بود که در تشریفات رسمی به کار می‌رفت. اوژن فلاندن نیز در زمان محمدشاه قاجار از آن به نام «موزیک گارد سلطنتی» نام برده است.

در زمان ناصرالدین شاه، سال‌ها بعد از افتتاح مدرسه دارالفنون شعبه‌ای در این مدرسه به نام شعبه‌ی موزیک تاسیس شد و یک متخصص فرانسوی به نام لومِر برای تعلیمات فنی این کار استخدام شد و به ایران آمد. متخصص دیگری نیز به نام گوار از اتریش آورده شد که موزیک کامران میرزا نایب السلطنه را اداره می‌کرد. از این به بعد کلمه‌ی موزیک به دسته‌های موسیقی نظامی اطلاق شد و جای نقاره خانه را گرفت. چون معلم اروپایی زبان فارسی نمی‌دانست، میرزا علی اکبرخان نقاش باشی که معلم فرانسه و نقاشی دارالفنون هم بود به عنوان مترجم لومر انتخاب شد و اولین کتاب تئوری موسیقی را به سبک جدید با جمله‌های فرانسوی و ترجمه آن نوشت و که در چاپخانه دارالفنون چاپ شد.  

لومر، شاگردان بسیاری در حوزه موسیقی آن زمان تربیت کرد. سلیمان خان از اولین و بهترین شاگردان او بود و قره‌نی کوچک می‌زد اما نواختن سازهای بادی و پیانو را هم می‌دانست. سلیمان خان بعدها رییس موزیک عبدالحسین میرزای فرمانفرما و پس از مدتی رییس موزیک علاءالدوله و موزیک گارد سلطنتی شد.

یوسف خان، غلام رضا خان یا سالار معزّز (که مارش‌های نظامی و سرودهای وطنی هم ‌ساخت و بعد از فوت لومر رییس مدرسه‌ای شد که بعدها اسم موزیک گرفت)، حسین هنگ آفرین، ناصر همایون و ابراهیم آژنگ از شاگردان  لومر بودند.

تصاویری از موزیکچی‌ها در کاشی کاری کاخ گلستان به عنوان تاریخ تصویری موسیقی نظامی آن زمان به جا مانده است.

در دوره ناصری موزیک نظامی در روزهای عید، مسافرت‌های ییلاقی، تشریفات رسمی درباری، تعزیه تکیه دولت، همه روزه یک ساعت مانده به غروب در حیات تخت مرمر و همچنین بنا بر میل شخصی افراد در عروسی‌ها استفاده می‌شد.

شعبه‌ی موزیک دارالفنون خدماتی برای تاسیس دسته موزیک نظام به وجود آورد. در سال 1297 که تشکیلات جدید فرهنگی داده شد، این قسمت هم به سازمان وزارت معارف اضافه شد و مدرسه موزیک نام گرفت و به عنوان یک مدرسه‌ی اختصاصی متوسطه با هدف تربیت افسران برای دسته‌های موزیک شناخته شد و شرط ورود به آن داشتن گواهی نامه‌ی ابتدایی و دوره‌ی آن هم پنج ساله بود.

از مدرسه‌ی موزیک سه دوره و روی هم رفته 10 نفر دپیلمه بیرون آمده که به جز یک نفر بقیه افسر و رییس دسته‌های موزیک شدند. این مدرسه تا سال 1307 به همین نام بود و بعد از آن تشکیلاتش تغییر کرد و تبدیل به مدرسه موسیقی دولتی شد.   




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

جشنواره تئاتر کودک، یک تیر و دو نشان

جبران کاهش سرمایه؛ بهانه گرانی کتاب

تقریب مذاهب و گفت‌وگوی ادیان مانع از افراطی‌گری و خشونت است

اسطوره ایرانی که آخر زمانی است

کشف اولین آثار خوارزمشاهی منطقه آذربایجان در گرمی

سوادآموزی در مهدکودک ممنوع است

اجتماع عظیم عزاداران اردو زبان در حرم مطهر رضوی برگزار شد

رئیس جدید سازمان سینمایی تا آخر هفته مشخص خواهد شد

چرا برخی به "طالع‌بینی" علاقه‌مندند؟

آمارهایی از میزان تحصیلات زنان

همدان میزبان بزرگترین رویداد گردشگری جهان در سال 2018

برگزاری جشن بهار مهربانی در سراسر ایران

همایش فلسفه علم کلام برگزار می‌شود

مدارس هفته‌ای دو ساعت فیلم پخش می‌کنند؟

دبیر کل UNWTO را با چه توجیهی به دیدن غار علیصدر می‌برند؟

آموزش و پرورش ساعت تدریس معلمان را افزایش می‌دهد؟

حضور مددجویان کانون اصلاح و تربیت در جشنواره بین المللی تئاتر کودک و نوجوان

سازو کارهای رونق اقتصاد مطبوعات با تغییر مدیران فراموش نشود

مربیان مهدهای کودک درجه بندی می شوند

عمده‌ترین وظیفه سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی اجرای برنامه‌های فرهنگی است

اجلاس دبیران کل ملی آیسسکو امروز در شیراز برگزار می‌شود

همصدایی هنرمندان علیه تحریم‌ها

وزیر فرهنگ: نفوذ تمدنی ایران از طریق زبان فارسی انجام می‌شود

سهمیه مناطق محروم آزمون دستیاری پزشکی بدون قید و شرط اعمال شود

آموزش و پرورش گستره وسیعی برای تحقق حقوق شهروندی است

مرگ آرام تئاترهای کوچک

میراث فرهنگی برنده طرح مسکوت شد؟

کمبود موقوفات در راستای ترویج قرآن و حل مشکلات اجتماعی

انتظار برای حج به ١٤سال رسید/ 1,200,000 ایرانی در نوبت سفر به خانه خدا

جشنواره دستاوردهای کانون های فرهنگی تربیتی برگزار می شود

اخبار حماسه اربعین باید به صورت جهانی منعکس شود

ویژه‌برنامه‌های آستان قدس رضوی به مناسبت دهه آخر صفر اعلام شد

پایان کشمکش‌ها؛ تاثیر «معدل» در کنکور 98 مثبت شد

هزینه برای تئاتر دینی سرمایه‌گذاری فرهنگی است

تکریم مرجعیت و احترام به ارکان حوزه ضروری است

دولت به مشکلات درمانی جانبازان و ایثارگران ورود جدی کند

کاظم صدیقی خطیب این هفته نمازجمعه تهران

ایثار و رشادت شهدای دانش آموز در کتاب های درسی بیشتر تحلیل شود

توفیق زنگ تئاتر؛ در گرو تامین زیرساخت‌های نمایشی مدارس

دق‌الباب هفت درب مسجد از کجا نشات می‌گیرد؟

برگزاری رویداد کارآفرینی ویژه اندیشمندان و دانشمندان جوان در پارک تهران

وزیر اطلاعات: ما بسیار بیشتر از دشمن حقوق بشر را رعایت می‌کنیم

علمای اهل سنت از سراسر کشور به مشهدالرضا سفر کردند

فراخوان عمومی برای تکمیل اطلاعات دارندگان قبوض ودیعه گذاری حج

برگزاری مراسم سوگواری آخر ماه صفر در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم (ع)

دانش آموزان تاریخ 40 ساله انقلاب اسلامی را مطالعه کنند

جشن‌های غیرایرانی در سبد خانوار ایرانی

همدان میزبان ‌اجلاس اعضای وابسته به سازمان جهانی گردشگری

دوازدهمین کنگره بین‌المللی بیماری‌های غدد درون‌ریز برگزار می‌شود

تشریح اقدامات برای تکریم، آمد و شد، اسکان و امنیت زائران دهه آخر صفر مشهد