راه ترقی

آخرين مطالب

طرح عفو عمومی می تواند نماد اقتدار نظام سیاسی قرار گیرد انديشه

طرح عفو عمومی می تواند نماد اقتدار نظام سیاسی قرار گیرد

  بزرگنمايي:

راه ترقی- خردادماه امسال طرحی دو فوریتی با بیش از 70 امضاء به هیات رییسه مجلس ارایه شد که بر اساس آن عفو عمومی، تخفیف و تبدیل برخی مجازات‌ها و همچنین مصونیت ایرانیان مقیم خارج از کشور از تعقیب قضایی پیش‌بینی شده است. هر چند در ابتدای مهرماه دو فوریت و حتی یک فوریت این طرح رای نیاورد و طرح عفو عمومی به صف طولانی لوایح و طرح‌ها جهت بررسی شدن در صحن علنی مجلس پیوست اما به دلیل اهداف و کارکردهای مثبت همچنان مورد توجه کارشناسان و افکار عمومی قرار دارد.
این طرح که از سوی فراکسیون امید و با همت «محمدجواد فتحی» نماینده حقوقدان و اصلاح طلب مجلس تهیه شده‌، کاهش مجازات زندانیان به ویژه زندانیان سیاسی را دنبال می‌کند. مدافعان حقوقی طرح بر این اصل فقهی که مجازات تعزیری نباید شامل اعدام و حبس ابد باشد، تاکید دارند و بر این اساس معتقدند این مجازات‌ها باید به تعزیر درجه یک (20 تا 30 سال حبس) تبدیل شود. همچنین در بخش دیگری از این طرح پیش‌بینی‌هایی برای تسهیل ورود ایرانیان خارج از کشور ارائه شده‌است. جامعه هدف ایرانیانی هستند که غیرقانونی از کشور خارج شده‌اند یا بنابر هر دلیلی نسبت به بازگشت خود نگرانی‌هایی دارند اما جرمی مرتکب نشده‌اند.
حامیان طرح معتقدند این طرح می‌تواند گشایشی برای فضای سیاسی کشور ایجاد کند و به افزایش سرمایه اجتماعی حاکمیت بیانجامد. از جمله «غلامرضا ظریفیان» معاون وزارت علوم در دولت اصلاحات در مصاحبه ای اظهار داشته که «اگر این طرح درست مطرح شود و همه جوانب آن مورد بررسی قرار گیرد، می تواند موجب ارتقای اعتماد اجتماعی شود و زمینه سرمایه گذای خارج به داخل را فراهم کند.»
همچنین برخی حقوقدانان معتقدند این طرح می‌تواند بخشی از ضعف‌های قانون‌نویسی از جمله ازدیاد موارد مجرمانه و ابهام در تعریف جرایم سیاسی را جبران کند؛ این‌ها مواردی است که «تهمورت بشیریه» حقوقدان و عضو هیئت علمی دانشگاه در مصاحبه با ایرنا مورد تاکید قرار داده است.
در مقابل، برخی نیروهای سیاسی این طرح را مروج ناامنی در کشور می‌دانند. از جمله در یادداشتی با عنوان «طرح عفو عمومی یا حمایت از داعش و سازمان منافقین؟» که در روزنامه «کیهان» منتشر شده این طرح «تقلایی در خدمت مجرمان امنیتی و عناصر ضدانقلاب و نظام» معرفی شده‌است که «چراغ سبز نوکری به سیا و موساد MI6» نشان می‌دهد.
دسته دیگری از منتقدان نگران ضمانت‌های اجرایی طرح هستند. از این منظر گره کار فعالان سیاسی نه در فقدان قانون بلکه در مواجهه سیاسی با قوانین موجود است و تا زمانی که این مهم برطرف نشود، قوانین جدید نیز اثرگذاری چندانی نخواهند داشت. کامبیز نوروزی، حقوقدان در این زمینه معتقد است مجلس می‌تواند با گفت وگوها و رایزنی‌های گسترده با فعالان سیاسی و مطبوعاتی از همه جناح‌های سیاسی و ایجاد اجماع بر سر ضرورت این طرح، زمینه سیاسی لازم برای اجرای آن را فراهم سازد.

** طرحی که می تواند نماد اقتدار و اعتماد به نفس نظام سیاسی باشد
نوروزی با اشاره به اینکه عفو عمومی بیش از آنکه یک امر حقوقی ساده باشد یک امر سیاسی و اجتماعی است، به پژوهشگر ایرنا گفت: عفو عمومی نشان‌دهنده اقتدار و استقرار یک نظام سیاسی است. به این معنا که آن نظام سیاسی خود را در موقعیتی از قدرت و اعتماد به نفس تلقی می‌کند که می‌تواند نسبت به برخی از مواردی که به لحاظ سیاسی یا مطبوعاتی جرم تلقی می‌شود، چشم پوشی کند. البته معمولا عفو عمومی در خصوص جرم سیاسی و مطبوعاتی مورد استفاده قرار می‌گیرد. جرایم سیاسی و مطبوعاتی معمولا شامل حال کسانی می‌شود که انسان‌های شریفی هستند و با انگیزه‌های شرافتمندانه و به قصد اصلاح امور رفتاری کرده‌اند که آن رفتار از نظر نظام قضایی و حقوقی جرم بوده‌است. بنابراین شخصیت این قبیل افراد، دارای ماهیت سیاسی و فرهنگی است که به یک تعارض محدود با نظام سیاسی رسیده‌اند. نکته مهم در این است که عفو عمومی در واقع شرایط را برای یک نوع تعامل دوستانه‌تر و آشتی‌جویانه‌تر در جامعه فراهم می‌کند.
وی ادامه داد: این طرح چالش حقوقی چندانی ندارد. قابل طرح در مجلس هست و هیچ مانعی از منظر قانون اساسی یا شرعی در برابر آن وجود ندارد. چالش اصلی، چالش سیاسی است که در این مورد باید بین نیروهای سیاسی مهم و اثرگذار و برخی از نهادها از جمله شورای نگهبان یک مشارکت همدلانه جمعی شکل بگیرد. اگر نظر شورای نگهبان جلب شود (که این نظر بیش از جنبه حقوقی یا فقهی، جنبه سیاسی دارد،) بسیار کمک کننده است. علاوه بر این، نهادهایی در کشور هستند که چه به صورت قانونی و چه به صورت عملی نقش مهمی در این قبیل سیاست‌های حکومت دارند، از جمله نهادهای اطلاعاتی و امنیتی، مثل وزارت اطلاعات یا شورای عالی امنیت ملی. این قبیل نهادها نیز در تصویب و اجرای این طرح‌ها اثرگذارند.

** پیش نیازهای عفو عمومی
نوروزی در خصوص لوازم موفقیت این طرح در مقام اجرا گفت: ابعاد سیاسی این طرح مهم‌تر و حساس‌تر از ابعاد حقوقی آن است. در خصوص طرح‌های دیگر گفت وگوهای لازم در خود مجلس انجام می شود و از شورای نگهبان هم عبور می‌کند و ابلاغ می‌شود. اما در خصوص این طرح این طور نیست. این طرح با وضعیت سیاسی و حاکمیتی کشور مرتبط است. بخش مهمی از این طرح به ایرانیان خارج از کشور مربوط می‌شود که اگر در مظان اتهام هستند تحت تعقیب قرار نگیرند. البته جزییات این طرح چندان روشن نیست. ولی در هر حال نکته مهم این است که پیشبرد این طرح مستلزم گفت وگوهای پربار و دقیق بین نیروهای سیاسی کشور است. این طرح از جانب نمایندگان مجلس ارایه شده، اما نمایندگان نباید فراموش کنند که اگر می خواهند این ایده درست پیش برود، باید یک مشارکت فعال و بی طرفانه با جریان های فکری، سیاسی و فرهنگی خارج از مجلس داشته باشند و به خصوص جزییات طرح را به دقت و کارشناسانه تنظیم بکنند.
به گفته این حقوقدان، متاسفانه در پاره‌ای از موارد طرح‌هایی که نمایندگان محترم مجلس تنظیم می‌کنند پختگی و غنای کارشناسی و علمی لازم را ندارد و به همین دلیل هم در خیلی از موارد شکست می خورد. امیدوارم این تجریه در این طرح تکرار نشود و بتوانند طرح را علمی، دقیق و متناسب با اقتضائات سیاسی کشور تنظیم کنند و با بیرون از مجلس مشارکت فعال داشته باشند. این طرح محدود به مجلس نیست. اگر این ظرایف رعایت نشود، این طرح چه تصویب شود و چه نشود، برای چیزی بیش از ثبت در تاریخ نخواهد بود.
نوروزی میزان اثرگذاری طرح در صورت تصویب را وابسته به جزییات آن دانست و گفت اگر این طرح درست و صحیح تنظیم شود و به شکل بی طرفانه شامل گرایش های مختلف فرهنگی و سیاسی شود، می‌تواند به یک همگرایی ملی در کشور کمک کند و نیروهای سیاسی را به هم نزدیک کند، امکان گفت وگوی داخلی در چارچوب قانون اساسی را تقویت کند و به استواری نظام کمک کند. علاوه بر این‌ها به افزایش اعتماد عمومی به نظام منجر خواهد شد. همچنین می‌تواند به ترمیم فضای سیاسی و اجتماعی کشور که احساس گسیختگی درآن وجود دارد کمک کند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

واکنش نوبخت به انتخاب علی ربیعی به عنوان سخنگوی دولت

روانچی: با شرایط موجود، کدام ملت عاقلی به پیشنهاد آمریکا برای گفت‌وگو اعتماد می‌کند؟

علوم پزشکی تهران با فنلاند همکاری های علمی خود را آغاز کرد

دکتر امیر محبیان: با بازشدن باب همه‎پرسی، شیرازه امور از دست دولت خارج می‎شود

دانش‌بنیان‌ها واستارتاپ‌ها واحدهای اقتصادی انکارناپذیرهستند

عرضه 80 هزار مترمربع کاشی و سرامیک نانویی به بازار از سوی محققان کشور

پاسخ مجازی به هذیانِ «پایان ایران»

سخنگوی وزارت خارجه حادثه تروریستی در مسیر راه آهن خواف - هرات را محکوم کرد

سنگ هایی که پیش از بنای پارلمان اصلاحات باید واکند

پیام معاون گردشگری کشور به‌مناسبت روز ایران‌شناسی و ایران‌گردی

شفافیت پادزهر فساد سیستماتیک

تبریک وزیر ارتباطات به استارتاپ‌های ایرانی: رقبا را پشت سر گذاشتید

هشدار درباره مصرف «قرص شب‌امتحانی»

انتظار برای ابلاغ آیین‌نامه ژن‌درمانی

مهاجرت استارتاپ‌ها

کمال خرازی: آمریکا سیستم بانکی و مالی دنیا را گروگان گرفته است

لاریجانی: نمایندگان مجلس چشمان قوه قضاییه هستند/ عدلیه تکیه‌گاه مردم است

وزیر ارتباطات: جنگ امروز، جنگ اراده‌هاست

نخستین اطلاعیه ستاد بزرگداشت امام راحل منتشر شد

خواستار رفتاری منطقی از اتحادیه اروپا هستیم

تلاش 20 ساله محققان دانشگاه تهران در تولید 8 رقم انگور بی‌دانه حبه درشت صادراتی

پنجره‌ای در حال بسته شدن برای برگرداندن اوضاع در اختیاردارید

پایان ساعت شنی صبوری ایران در برابر بدعهدی

رئیس مجلس حلول ماه مبارک رمضان را به رؤسای مجالس کشورهای اسلامی تبریک گفت

اعلام وصول دو سوال از وزیر آموزش و پرورش

دولت ترامپ تخریب امید اجتماعی را در دستور کار قرار داده است

هدف مسوولان آمریکایی سردرگمی بین المللی است

رحمانی فضلی: مانور قدرت و شعور سیاسی را در سالگرد انقلاب به رخ دنیا کشیدیم

بیانیه گام دوم انقلاب را باید سرلوحه اقداماتمان قرار دهیم

ظریف در «تدکس امیر کبیر » با چه موضوعی سخنرانی کرد ؟

دشمنان به دنبال تسلیم شدن ملت ایران مقابل خواسته‌های خود هستند

بیانیه گام دوم انقلاب به گفتمان عمومی دانشگاه‎ها تبدیل شود

دشمنان ایران و افغانستان مشترک هستند

جهانگیری: باید تلاش کنیم ننگ فساد از دامان جمهوری اسلامی پاک شود

موافقان و مخالفان استانی شدن انتخابات

مذاکره با آمریکا سهل اندیشی و اشتباه راهبردی است

ریل خدمات الکترونیک سلامت تا پایان خرداد 98 تکمیل می شود

دستاوردهای علمی خود را با کشورهای اسلامی به اشتراک می‌گذاریم

آذری‌جهرمی: رها کردن ریشه‌ جنایات و مقصرسازی فضای مجازی ساده‌انگارانه است

تداوم حیات به شرط سازگاری علمی با تغییر اقلیم

سخنگوی اتحادیه اروپا: به تعهداتمان برای لغو تحریم‌ها پایبندیم

حمایت معاونت علمی ریاست جمهوری از دهها پروژه و ارائه دیپلماسی انرژی

آغاز دور دوم رقابت علمی شبیه‌سازی شورای نگهبان

امکان فریز کردن و تصویربرداری از ذرات بسیار ریز با سرعت‌های مافوق صوت در کشور

جامعه به علوم ‌انسانی میدان دهد

لایحه اعطای تابعیت از مادر ایرانی به مجلس فرستاده شد

برگزاری کنگره بین‌المللی سیستم‌های کلان مقیاس محاسباتی و تحلیل کلان داده

اراده قطعی تهران و اسلام آباد ارتقای روابط به عالی ترین سطح

سهمیه‌بندی با عدالت سازگاری بیشتر دارد

شریعتمداری: تعارف ندارم؛ تمامی اضافه‌دریافتی‌ها به بیت‌المال بازگردد