راه ترقی

آخرين مطالب

نگاه به اعتماد میان دولت و ملت از دریچه علم گفتگو

نگاه به اعتماد میان دولت و ملت از دریچه علم

  بزرگنمايي:

راه ترقی- تاریخ ایران پر از روزهای دشواری است که ضمن ثبت خصومت ورزی دشمنان، نماد ایستادگی، رواداری، وحدت و دفاع از میهن ساکنان این سرزمین نیز هست؛ از حمله مهاجمان همچون مغول ها گرفته تا هضم شدن آنان در فرهنگ ایرانی و جنگ های ایران و روسیه و دفاع مقدس که هنوز و همچنان در ذهن و ضمیر ایرانیان حفظ شده است.
ایران امروز ما، هر چند گرفتار جنگی به معنای متعارف و متضمن مقابله مستقیم و کشتار و مبارزه مسلحانه و رودر رو با دشمنان نیست؛ باید در برابر خصومت ورزی اقتصادی خاصم خارجی بایستد؛ چنانکه به گفته وزیر امور خارجه «اکنون ایران یعنی این جغرافیا و موجودیت عظیم پرافتخار تاریخی با این مردم و توانمندی‌ها و امکانات مورد هدف است».
بر همین اساس این بار سربازان این صحنه همه مردم هستند که به آنها حمله شده و ضرورتا باید از خود دفاع کنند. ناگفته پیداست حفظ وحدت، همکاری با یکدیگر، کمک و رعایت حال ضعفا، اعتماد به دولت و نهادهای حکومتی و نظارتی و تلاش برای درک شرایط دشوار طرف های متقابل موجب عبور راحت تر از این تنگنای تاریخی است.
با اینکه همراهی مردم با دولت، همکاری آنها با یکدیگر، حفظ روحیه وطن و هموطن دوستی، ترجیح منفعت گروهی به منفعت فردی در پیشبرد و پیشرفت کشور نقش اساسی دارد؛ امروزه در بعضی موارد شاهد تلاش عده ای برای کسب منفعت، انواع احتکار، هجوم به بازارهای مختلف و حتی خرید مایحتاج روزانه بیش از نیاز هستیم که به آشفته تر شدن بازار و نگرانی ها دامن می زند، همچنین گاه گزاره هایی چون تکروی، خودخواهی و خوددوستی و ترجیح منفعت فردی بر جمعی در میان ایرانیان را به ذهن می آورد؛ هر چند اگر آن تاریخ و جمع طلبی ها را به یاد داشته باشیم سخت می توانیم این اخبار و فردگرایی ها را باور کنیم.
اما آیا ایرانیان با سابقه طولانی از همکاری در موقعیت های دشوار و مثال های فراوان از فداکاری و ایثار حتی در زمان دفاع مقدس، مردمی تکرو و خودخواه و منفعت طلب هستند؟ این از جمله پرسش هایی است که پدرام اکبری دانش آموخته نگهداری از میراث فرهنگی با گرایش انسان شناسی در مقطع کارشناسی و رشته انسان شناسی فرهنگی در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه دولتی کا فوسکای ونیز به آن پاسخ می دهد.
واکاوی پیشرفت و توسعه از نگاه تحولات فرهنگی و اجتماعی با مطالعات میدانی از حوزه های مطالعات اکبری به شمار می آید.
اکبری مقالاتی در نشریات فارسی نیز منتشر کرده است، با او در مورد این ذهنیت ها و راهکارهای بهبود میزان مشارکت اجتماعی و اعتماد دوسویه مردم به دولت گفت وگو کرده ا یم 

 سوال: آیا مشاهدات مردم شناختی از کاهش اعتماد مردم به دولت، افزایش فردگرایی و رویگردانی از توجه به منفعت جمعی به ویژه طی یک دهه اخیر حکایت دارد؟ در اینصورت آیا بحران های سیاسی و اقتصادی به طور خاص در جامعه ایرانی معاصر تاثیر گذاشته یا به صورت متداول فردگرایی و بی اعتمادی به حاکمیت در جامعه ایرانی دیده می شود؟
اکبری: سیر و روند به کار گیری، ورود یا نفوذ اقتصاد بازار آزاد بر جوامع و اقتصادهای بومی و روابط اجتماعی آنها تاثیر زیادی می گذارد. در اغلب موارد شرایط معیشتی بسیار بد و گریزناپذیری ایجاد می کند که آنها را با سیر قهقرایی به سوی فروپاشی، جنگ، مهاجرت به مراکز تولید ثروت برای تبدیل شدن به نیروی کار ارزان قیمت می کشاند. افزون بر این، بر محیط زیست تاثیر شدید می گذارد. هم از نظر ایجاد آلودگی محیط زیستی و هم از نظر بهره وری سنگین و صنعتی منابع آب و خاک حاصلخیر برای کشاورزی، ضربه سنگینی به محیط زیست و اقتصادهای بومی وابسته به آن (و البته جوامع وابسته به این اقتصادها) وارد می کند.
زیاده روی نیست اگر بگوییم همه منابع روی زمین و زیرزمین را هم تاراج می کند و آلودگی های صنعتی برجاگذاشته و نابرابری اجتماعی را افزایش می دهد که متعاقب آن به تنش های اجتماعی دامن می زند. بسیاری پژوهش های علوم اجتماعی در سراسر دنیا تاکید دارند همزمان با بکارگیری سیاست های مکتب اقتصاد بازار آزاد افزایش شدید نابرابری در دنیا میان کشورها و درون هر کشور (میان اقشار مختلف) روی داده است.

***ردپای اقتصاد بازار آزاد در سیاست های دولت ها چند دهه اخیر ایران
حالا بر این فرض و احتمال که در ایران فردگرایی، بی اعتمادی و منفعت جویی، گسستن پیوندهای اجتماعی و بی اعتمادی به دولت یا دولت ها در دهه گذشته افزایش پیدا کرده است (که از این می توان به عنوان یک شاخص شناخت و وجود و نقش سرمایه داری بهره گرفت) به احتمال زیاد رد پای افزایش سیاست های اقتصاد بازار آزاد در دولت ها طی دهه گذشته را هم باید بیشتر بیابیم. البته احتمال دیگری وجود دارد که بهره گیری از الگوی اقتصاد سرمایه داری برای دهه ها کار جامعه را به این وضع رسانده و نه کار یک دهه ای، اینجا کار یکی دو دولت نبوده است. ربطی به دولت این جناح یا آن جناح هم ندارد. احتمال می دهم این روند پس از پایان جنگ تحمیلی و با اجرای سیاست های بازسازی ایران آغاز شد و البته سیاست های پیش از انقلاب را نیز باید در نظر گرفت. البته این یک احتمال است؛ زیرا برای بیان قطعی آن و نشان دادن شدت و حدت این روند باید کار دقیق پژوهشی انجام شود.

***سرمایه داری ارزش های اخلاقی متعارض با ارزش های بومی را رواج می دهد
سرمایه داری ارزش های اخلاقی و رفتاری را رواج می دهد که دیر یا زود منجر به تعارض با ارزش های بومی جوامع می شود. زیرا اقتصاد سرمایه داری اقتصادهای محلی را از بین می برد و ارزش های اجتماعی جمع گرای برساخته آن را نابود می کند. این موارد سپس از سطح خرد به کلان بازتاب می یابد و ممکن است کار به بی اعتمادی به نظام های سیاسی کشیده شود؛ زیرا شرایط آنچنان سخت می شود و بحران ها چنان شدت و گسترش می یابد که دیگر از دست حکومت ها کاری ساخته نیست. برای مثال اخیراً شاهد بحران های اقتصادی و سیاسی در ونزوئلا هستیم که از دست حکومت کار چندانی برای تغییر شرایط بر نمی آید، یا حوادث رخ داده پس از بهار عربی در منطقه شمال آفریقا و غرب آسیا و اعتراضات خیابانی در ایران چند ماه پیش، همه از همین دست هستند.
اعتماد بین مردم و دولت ها جز توانایی و در اختیار داشتن منابع مالی و دانشی در دست دولت ها و موفق بودن آنها در حل مشکلات روزمره مردم یا در برآورده کردن انتظارات آنها نیست. اگر این منابع در دست دولت نیست از دولت هم کاری ساخته نیست. این منابع را نظام اقتصادی سرمایه داری در دست دارد و هر طور بخواهد تقسیم می کند؛ زیرا کار، زمین، پول و دانش خصوصی شده و رایگان نیستند. پس دولت ها برای به دست آوردن آنها باید هزینه کنند.

***گسترده شدن دیوانسالاری دولتی؛ مشکل عصر نوین
 سوال: آیا میزان اعتماد مردم به نهادهای مختلف حاکمیتی و رسانه ها در افزایش همکاری با حاکمیت تاثیر دارد و آیا وقوع شرایط دشوار سیاسی، اقتصادی و بی ثباتی می تواند از میزان اعتماد مردم بکاهد؟
اکبری: شفاف سازی همه مراودات، تعاملات و تصمیم های سیاسی در ایجاد اعتماد میان مردم و دولت کمک می کند. یکی از مشکلات عصر نوین و دولت ها، گستردگی و بزرگ شدگی دیوانسالاری و در هم تنیده شدن روابط نهادهای سیاسی است. این روابط آنچنان پیچیده، تخصصی و با واسطه و فنی محور شده اند که افراد عادی جامعه توان دیدن شفاف فرایند تصمیم گیری های سیاسی توسط سیاستمداران و نهادهای سیاسی و اثرگذاری و مداخله مستقیم بر آن را ندارند.

***ایجاد سازمان های مردم نهاد، خودگردان و محلی راهکار افزایش اعتماد دولت و ملت
این مساله به ایجاد ابهام در تصور مردم درباره دولت ها و نهادها و در دراز مدت به احساس ناامنی و ناپایدار دیدن خود و شرایط زندگی خود و بی اعتمادی به دولت ها و نهادها می انجامد. راهکار پیشنهادی که معمولا به تدریج جواب می دهد؛ ایجاد سازمان های مردم نهاد، خودگردان، خودکفا، محلی، دور از سلسله مراتب پیچیده دولتی، تعاونی ها و شوراها و انجمن های محلی-صنفیِ حل اختلاف و مشکلات است تا مردم مستقیم و بی واسطه در امور زندگی شهری-روستایی و منطقه ای خود شرکت کنند و از نزدیک با واقعیات حکمرانی مسائل آشنا شوند.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

نقش یک «ژنِ» خوب در قراردادی که با جان مردم بازی می‌کند!

نماینده رزن: زیرساخت‌های لازم برای استانی شدن انتخابات مجلس فراهم نیست

استانی‌شدن انتخابات از رای آوردن با «پول» و «شام» جلوگیری می‌کند

کاظم‌زاده: استانی‌شدن انتخابات، جایگاه مجلس را ارتقا می‌دهد

توضیحات دادستان تهران درباره سلطان کاغذ/ سه متهم اصلی به خارج کشور فرار کردند

فرصت‌سازی 6هزار میلیارد تومانی برای خصوصی‌ها در بخش فضایی

رحیمی: با استانی شدن انتخابات، مجلس در اختیار صاحبان قدرت و ثروت قرار می‌گیرد

افزایش مشارکت و کاهش هزینه تبلیغات از آثار مثبت استانی‌شدن انتخابات مجلس

مدل کارمزد خدمات پرداخت در ایران نیازمند جراحی است

اصلاح‌طلبان معتقدند تا روز آخر باید از روحانی حمایت کنند

دولت در بودجه 98 به دنبال کاهش فاصله طبقاتی است

طرح تحول سلامت با تغییر وزیر بهداشت هم با قوت اجرا می‌شود

داروهای فشار خون در ایران سرطانزا نیست

لاهوتی: طرح موضوع «فتنه ٩٨» منجر به ترغیب بیشتر دشمن برای ایجاد فتنه است

محدودیت های بانکی عملا دارو را هم تحریم کرده است

نقوی‌حسینی: فتنه 98 فتنه اقتصادی است/ مسئولان هوشیار باشند

نشست مجمع 51 نفره امید با شهردار و استاندار تهران برگزار می‌شود

هشدار پارسایی نسبت به حضور افراد ذی‌نفوذ در هیئت مدیره یک شرکت خودروسازی

ذوالنوری: ارتباط بیشتر بین طالبان و دولت افغانستان به نفع ایران خواهد بود

مجلس در جایگاه واقعی خود نیست

وضعیت حوزه سلامت بعد از استعفای وزیر/هزینه ها باید کنترل شود

مهمترین عوامل خروج آمریکا از سوریه از نگاه یک عضو کمیسیون امنیت ملی

ساعی:‌ ترویج افکاری همچون «نامزدی با شهدا»، زنگ خطری برای متولیان فرهنگی است

ظریف خطاب به مخالفانش: دمتان گرم!

حصر سران فتنه کمترین برخورد نظام با آنها بود

انتصاب آیت‌الله آملی لاریجانی به ریاست مجمع به جا بود/ رد مصوبه تبدیل میراث‌فرهنگی به وزارتخانه

اصلاح طلبان طراحی عجیبی برای خانه احزاب در پیش گرفتند

مدارس از مقطع ابتدایی ذهن دانش‌آموزان را با رعایت حقوق شهروندی آشنا سازند

قول جهانگیری به نمایندگان غرب کشور و یک گلایه از آنها

تهاتر فرش در قبال واردات کالا برای حفظ بازارهای صادراتی

احتمال افزایش گرنت 2.5 میلیاردی وزارت علوم برای قراردادهای تجاری‌سازی

میرزایی نیکو: حقوق شهروندی باید جایگاه خود را در بین مردم پیدا کند

در شرایط اضطرار با آمریکایی ها مذاکره نمی‌کنیم/منتظر اروپایی هانیستیم

دولت بعد از حادثه دانشگاه آزاد باید اعلام عزای عمومی می‌کرد

بازدید کمیسیون فرهنگی از بنادر شهید بهشتی و چابهار در استان سیستان و بلوچستان

نماینده مجلس: باید دست از مسلسل استیضاح برداشت

45 ماه انتظار برای تصویب قانون مدیریت بحران در مجلس

افزایش سطح درآمد مردم شرط لازم برای آزادسازی قیمت سوخت

سه ایراد "شهرداری‌" به لایحه بودجه 98

رفتار نمایندگان در شان مجلس نبود

نمی‌شود به مردم از تحریم بگوییم و خودمان «شاسی‌بلند» سوار شویم

کشور با فاجعه مدرک گرایی روبرو است

وعده روحانی به نمایندگان استان خوزستان/ مسئله آب را بررسی می‌کنیم

قراری که در طرح کودک همسری محقق نشد

درخواست یک نماینده برای ورود سازمان بازرسی کل کشور به پرونده سکه ثامن

تلاش برای به حرکت درآوردن چرخ قانون تسهیل ازدواج جوانان

آیت الله هاشمی شاهرودی علائم حیات دارد/برای شفای ایشان دعا کنید

نخستین کمیته پیگیری اجرایی سازی توافقنامه چابهار برگزار شد

بررسی لایحه درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور در کمیسیون مشترک

نقوی‌حسینی: مافیای مباحث آموزشی به پیش دبستانی‌ها ورود کرده‌اند