راه ترقی

آخرين مطالب

مدیریت خروج نخبگان از کشور به راه حل ملی نیاز دارد مديريت

مدیریت خروج نخبگان از کشور به راه حل ملی نیاز دارد

  بزرگنمايي:

راه ترقی- امروزه «خروج نخبگان» به خودی خود، مساله نیست بلکه خروج «بی‌بازگشت» آنها مساله است. به همین خاطر کشورها هر یک با سیاست‌های متفاوتی به دنبال چرخش نخبگان در جهان هستند. فرار مغزها (Brain Drain) حکایت مهاجرت افراد آموزش‌دیده به خارج از کشور است که اقتصاد دانان از آن به عنوان (Human Capital Flight) «فرار سرمایه انسانی» یاد می کنند.
مقصود فراستخواه در همین رابطه خروج نخبگان را عامل «فرسایش انرژی» یک سرزمین می‌داند.
«سید محمدامین قانعی‌راد» جامعه شناس فقید ایرانی هم سال 1396 در همین رابطه در خصوص چیستی چرخش نخبگان گفته است: چرخش مغزها Brain Circulation یعنی یک حرکت رفت و برگشتی دانشجویان و نیروهای فکری یک کشور. یعنی نخبگان به خارج از کشور بروند و بتوانند بازگردند ولی فرار یعنی نخبگان بروند یا میلی به بازگشت نداشته باشند یا شرایط برای بازگشت آنها میسر نباشد.
طبق آمار و اطلاعات موسسه مشاوره بین‌المللی آموزش و قوانین، تعداد دانشجویان بین‌المللی در جهان از یک میلیون و 300 هزار نفر در سال 1990 به 5 میلیون دانشجو در سال 2014 رسیده و این عدد در طول 25 سال چهار برابر رشد داشته است. جالب آنجاست که بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی سازمان همکاری‌ اقتصادی و توسعه، ایران جزء کشورهای با تعداد بالای ارسال‌کننده دانشجو به کشورهای پیشرفته محسوب نمی‌شود و در عوض چین، روسیه، کره جنوبی و هند چهار کشور اول ارسال‌کننده دانشجو به کشورهای دیگر هستند.

**سیاست‌ها و بازگشت دانشجویان به کشور
مساله اصلی در سیاست‌گذاری برای جذب سرمایه و توانایی‌های ایرانیان خارج از کشور، زنده کردن حس تعلق یا ایجاد حس تعلق ایرانیان دور از وطن در داخل است. ایجاد احساس امنیت در سرمایه، حقوق شهروندی و زیست‌ و اینکه آنها باید اطمینان پیدا کنند، وقتی به ایران باز می‌گردند در حقیقت به وطن خود بازگشته‌اند و پذیرفته خواهند شد.
مرحوم قانعی‌راد در خصوص چگونگی جذب نخبگان در مصاحبه ای گفته بود: انگیزه‌ بازگشت زمانی ایجاد می‌شود که زمینه‌های سیاسی و فرهنگی کشور دچار تحول ‌شوند؛ به عبارتی ما شاهدیم وقتی دولت آقای خاتمی بر سر کار آمد و همین‌طور دولت آقای روحانی- بعد از دولت آقای احمدی‌نژاد- تمایل به برگشت در بین تحصیلکردگان و حتی سرمایه‌داران ایرانی افزایش یافت. اما به همین ترتیب وقتی دولت احمدی‌نژاد حاکم گشت میزان مهاجرت نخبگان علمی و اقتصادی زیاد می‌شود.
مقصود فراستخواه، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس نیز می‌گوید: راهکار اصلی برای حل معضل بازگشت نخبگان ایرانی به کشور در ایجاد سیاستی است تا هر ایرانی که از کشور خارج و توانایی بازگشت به کشور را داشته باشد. با استفاده از مشوق های عقلانی باید کاری کرد که نخبگان، سرزمین خود را به سایر کشورها ترجیح داده و در نهایت با ایجاد سیستم‌های قانونی به بازگشت جوانان کمک کرد.
ناگفته روشن است که اغلب مهاجران ایرانی خارج از کشور با ایرانیان داخل کشور ارتباط دارند. برخی از این ایرانیان با همکاران و همکلاسی‌ها و دوستان و آشنایان خود در ایران ارتباط دارند. به زعم کارشناسان قوی‌ترین عامل جذب آنها به داخل کشور، بازنمایی وضعیت داخل از سوی ساکنان کشور است. به همین خاطر آن طور که شواهد نشان می‌دهد برخی تغییرات در فضای سیاسی-اجتماعی و اقتصادی داخل کشور در روند بازگشت نخبگان به کشور تاثیر آشکاری داشته است.
اهمیت بازگشت این سرمایه‌ها و جلب اعتماد آنها را می‌توان از زبان حسین معیری، معاون سیاسی دولت در دوران دفاع مقدس بازگو کرد.
وی در همین رابطه گفته بود: بر اساس یک آمار، ایرانیان مهاجر در خارج از کشور 1.2 تریلیون دلار سرمایه دارند که حدود 200 میلیارد دلار سرمایه ایرانیان در آمریکا، چین و برخی کشورهای اروپایی سرمایه گذاری شده است.
بر کسی پوشیده نیست، بازگشت این سرمایه می‌تواند در توان فنی و اقتصادی بسیاری از شهرهای ایران تاثیر غیرقابل انکاری بگذارد. در همین رابطه می‌توان دیدگاه الهه کولایی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران را یادآور شد که از نظر وی، گروه‌هایی که در غربت زندگی می‌کنند می‌توانند پل‌های میان گروه‌ها و ملل مختلف برقرار کنند. او در همین رابطه، مهاجران هندی در آمریکا را مثال می‌زند و می‌گوید: دولت هند در آمریکا نوعی پیوند میان خود و دولت آمریکا با واسطه هندیان مقیم آمریکا برقرار کرده است.

**توسعه راه‌های ارتباطی با ایرانیان خارج از کشور
طبق یافته‌های دهقانان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، برنامه‌های صدا و سیما به جز در اقیانوسیه در اولویت استفاده ایرانیان خارج از کشور، برای کسب اطلاع از وضعیت داخلی ایران نیست و ایرانیان غیرمقیم بیشتر تمایل دارند از شبکه‌های اجتماعی و فضاهای اینترنتی برای کسب اطلاع از اوضاع داخل کشور استفاده کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود راه‌اندازی تعداد قابل توجهی از شبکه‌های برون مرزی اما رسانه ملی نتوانسته است با ایرانیان خارج از کشور ارتباط برقرار کند.
در همین رابطه می‌توان یادآور شد، دریافت تصویری درست و روشن از ایران می‌تواند در تصمیم‌گیری بسیاری از ایرانیان برای بازگشت و سرمایه‌گذاری موثر باشد. به همین ترتیب باید از اهمیت درکی دقیق از فضای کشور در این جنگ رسانه‌ای بین المللی غافل نباشیم.

**سیاست‌های وزارت علوم در بازگشت دانشجویان خارج از کشور
باید یادآور شد که برخی سیاست‌های کوتاه مدت هم در جذب دانشجویان و ایرانیان خارج نشین موثر بوده است. در همین راستا می‌توان به سیاست اخیر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای بازگشت دانشجویان دانشگاه‌های معتبر خارج از کشور به داخل، اشاره کرد.
بر اساس این تصمیم، آن دسته از دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور که شرایط مورد نظر وزارت‌خانه‌های مربوطه را داشته باشند، می‌توانند تحصیلات خود را در دانشگاه‌های داخل کشور ادامه دهند. طبق گفته صدیقی رئیس سازمان امور دانشجویان همین سیاست‌گذاری توانست حدود 400 نفر دانشجو را به کشور جذب کند و در خواست آنها به وزارت علوم واصل شود.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

جهانگیری: مردم باید در جریان سیاست‌های دولت برای عبور از شرایط کنونی قرار گیرند

نمایندگان امروز حادثه واژگونی اتوبوس دانشگاه‌ آزاد را بررسی می کنند

پایان نامه های تقلبی باطل می شود

27 هزار و 86 روستا به اینترنت متصل هستند

زمان دادگاه دانشمند ایرانی در بند آمریکا مشخص نیست/گزارشی از بیماری او دریافت نکردم

مرکز اطلاع رسانی و روابط عمومی از دفتر وزارتی آموزش و پرورش جدا می شود

قاسمی مدیرکل دفتر امور مرزی وزارت کشور شد

قانون «حفاظت از خاک» از سوی رئیس جمهوری ابلاغ شد

مصوبه حق تحصیل افراد در صحن مجلس بررسی می شود

در نظر گرفتن یک منبع قابل توجه برای آبرسانی عشایر

شرایط بخشش غیبت اولیه سربازانِ حین خدمت اعلام شد

متن آیین نامه قانون رسیدگی به دارایی مسئولان و کارگزارن نظام

وزیر امور خارجه امروز در مجلس حضور می یابد

برای حفظ استقلال آموزش و پرورش تلاش می‌کنم

لایحه تشکیل منطقه آزاد تجاری بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا تصویب شد

جهانگیری از کارخانه واگن‌سازی تهران بازدید کرد

همتی: با اجرایی شدن طرح ملی مسکن شاهد کنترل بازار مسکن خواهیم بود

ظریف به مجلس می‌رود/ قرائت گزارش عملکرد آمریکا در حوزه «حقوق بشر»

بدون تغییر سبک زندگی وزارت بهداشت تاثیر چندانی در نظام سلامت نخواهد داشت

10 پایگاه تخصصی برتر در همکاری با کارآفرینان خارج از کشور معرفی شد

باید تجدید نظری جدی در رویکرد آمریکا نسبت به روندهای بین المللی انجام شود

حق الوکاله ها شفاف سازی شود

سلامت قوه قضاییه بدون سلامت جریان وکالت ممکن نیست

ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های ترافیکی مراسم سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)

دستور ویژه وزیر کشور برای آزادسازی حریم ساحلی دریای خزر

مشکلات صدور کارت هوشمند ملی با عرضه کارت تولید داخل رفع می شود

تخلف در مورد افزایش حقوق‌های 2/5تا 5 میلیون تومان

افزایش حقوق کارکنان هرچه سریع‌تر به روش صحیح اجرایی شود

کاندیدا‌های نواب رئیسی برای اجلاسیه چهارم مشخص شدند + اسامی

پاسخ وزارت نفت به اظهارات هدایت‌الله خادمی عضو کمیسیون انرژی مجلس

لاریجانی: صداوسیما از طرح مسائل اختلافی بین مذاهب پرهیز کند

لاریجانی سالروز فتح خرمشهر را تبریک گفت

بررسی گزارش وزارت امور اقتصادی و دارایی درباره وضعیت کسب و کار در ایران

لایحه ساماندهی بهبود محیط کار در هیات دولت تصویب شد

حرف آخر وزارت علوم؛ تعویق در برگزاری کنکور سراسری 98 امکان پذیر نیست

رئیس کل دادگستری استان هرمزگان منصوب شد

وزیر کشور: شرایط امنیت مرزهای کشور بهتر شده است

تصویب یک فوریت لایحه اصلاح قانون مبارزه با پولشویی

عرضه نفت در بورس انرژی ادامه دارد

مجازات اسید پاشی مشمول هیچگونه تخفیفی نمی‌شود

بخش خصوصی خواستار اصلاح فضای کسب و کار است

مشکلی در تولید و عرضه محصولات پروتئینی وجود ندارد

لاریجانی: روند افزایش حقوق‌ها را پیگیری می‌کنیم

نمایندگان مجلس با کلیات طرح تشدید مجازات اسیدپاشی موافقت کردند

آذری‌جهرمی: سیاستِ در کنار را جایگزین برکناری کنیم

طرح تشدید مجازات اسیدپاشی امروز در مجلس بررسی می شود

«دبیر شورای اجرایی فناوری اطلاعات» منصوب شد

بررسی تفحص از سیاست‌های ارزی دولت/حضور 5 عضو کابینه در کمیسیون‌ها

آغاز توقف برخی تعهدات برجامی بر اساس دستور شورای عالی امنیت ملی

جزئیات طرح تشدید مجازات اسیدپاشی