راه ترقی

آخرين مطالب

مدیریت خروج نخبگان از کشور به راه حل ملی نیاز دارد مديريت

مدیریت خروج نخبگان از کشور به راه حل ملی نیاز دارد

  بزرگنمايي:

راه ترقی- امروزه «خروج نخبگان» به خودی خود، مساله نیست بلکه خروج «بی‌بازگشت» آنها مساله است. به همین خاطر کشورها هر یک با سیاست‌های متفاوتی به دنبال چرخش نخبگان در جهان هستند. فرار مغزها (Brain Drain) حکایت مهاجرت افراد آموزش‌دیده به خارج از کشور است که اقتصاد دانان از آن به عنوان (Human Capital Flight) «فرار سرمایه انسانی» یاد می کنند.
مقصود فراستخواه در همین رابطه خروج نخبگان را عامل «فرسایش انرژی» یک سرزمین می‌داند.
«سید محمدامین قانعی‌راد» جامعه شناس فقید ایرانی هم سال 1396 در همین رابطه در خصوص چیستی چرخش نخبگان گفته است: چرخش مغزها Brain Circulation یعنی یک حرکت رفت و برگشتی دانشجویان و نیروهای فکری یک کشور. یعنی نخبگان به خارج از کشور بروند و بتوانند بازگردند ولی فرار یعنی نخبگان بروند یا میلی به بازگشت نداشته باشند یا شرایط برای بازگشت آنها میسر نباشد.
طبق آمار و اطلاعات موسسه مشاوره بین‌المللی آموزش و قوانین، تعداد دانشجویان بین‌المللی در جهان از یک میلیون و 300 هزار نفر در سال 1990 به 5 میلیون دانشجو در سال 2014 رسیده و این عدد در طول 25 سال چهار برابر رشد داشته است. جالب آنجاست که بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی سازمان همکاری‌ اقتصادی و توسعه، ایران جزء کشورهای با تعداد بالای ارسال‌کننده دانشجو به کشورهای پیشرفته محسوب نمی‌شود و در عوض چین، روسیه، کره جنوبی و هند چهار کشور اول ارسال‌کننده دانشجو به کشورهای دیگر هستند.

**سیاست‌ها و بازگشت دانشجویان به کشور
مساله اصلی در سیاست‌گذاری برای جذب سرمایه و توانایی‌های ایرانیان خارج از کشور، زنده کردن حس تعلق یا ایجاد حس تعلق ایرانیان دور از وطن در داخل است. ایجاد احساس امنیت در سرمایه، حقوق شهروندی و زیست‌ و اینکه آنها باید اطمینان پیدا کنند، وقتی به ایران باز می‌گردند در حقیقت به وطن خود بازگشته‌اند و پذیرفته خواهند شد.
مرحوم قانعی‌راد در خصوص چگونگی جذب نخبگان در مصاحبه ای گفته بود: انگیزه‌ بازگشت زمانی ایجاد می‌شود که زمینه‌های سیاسی و فرهنگی کشور دچار تحول ‌شوند؛ به عبارتی ما شاهدیم وقتی دولت آقای خاتمی بر سر کار آمد و همین‌طور دولت آقای روحانی- بعد از دولت آقای احمدی‌نژاد- تمایل به برگشت در بین تحصیلکردگان و حتی سرمایه‌داران ایرانی افزایش یافت. اما به همین ترتیب وقتی دولت احمدی‌نژاد حاکم گشت میزان مهاجرت نخبگان علمی و اقتصادی زیاد می‌شود.
مقصود فراستخواه، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس نیز می‌گوید: راهکار اصلی برای حل معضل بازگشت نخبگان ایرانی به کشور در ایجاد سیاستی است تا هر ایرانی که از کشور خارج و توانایی بازگشت به کشور را داشته باشد. با استفاده از مشوق های عقلانی باید کاری کرد که نخبگان، سرزمین خود را به سایر کشورها ترجیح داده و در نهایت با ایجاد سیستم‌های قانونی به بازگشت جوانان کمک کرد.
ناگفته روشن است که اغلب مهاجران ایرانی خارج از کشور با ایرانیان داخل کشور ارتباط دارند. برخی از این ایرانیان با همکاران و همکلاسی‌ها و دوستان و آشنایان خود در ایران ارتباط دارند. به زعم کارشناسان قوی‌ترین عامل جذب آنها به داخل کشور، بازنمایی وضعیت داخل از سوی ساکنان کشور است. به همین خاطر آن طور که شواهد نشان می‌دهد برخی تغییرات در فضای سیاسی-اجتماعی و اقتصادی داخل کشور در روند بازگشت نخبگان به کشور تاثیر آشکاری داشته است.
اهمیت بازگشت این سرمایه‌ها و جلب اعتماد آنها را می‌توان از زبان حسین معیری، معاون سیاسی دولت در دوران دفاع مقدس بازگو کرد.
وی در همین رابطه گفته بود: بر اساس یک آمار، ایرانیان مهاجر در خارج از کشور 1.2 تریلیون دلار سرمایه دارند که حدود 200 میلیارد دلار سرمایه ایرانیان در آمریکا، چین و برخی کشورهای اروپایی سرمایه گذاری شده است.
بر کسی پوشیده نیست، بازگشت این سرمایه می‌تواند در توان فنی و اقتصادی بسیاری از شهرهای ایران تاثیر غیرقابل انکاری بگذارد. در همین رابطه می‌توان دیدگاه الهه کولایی استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران را یادآور شد که از نظر وی، گروه‌هایی که در غربت زندگی می‌کنند می‌توانند پل‌های میان گروه‌ها و ملل مختلف برقرار کنند. او در همین رابطه، مهاجران هندی در آمریکا را مثال می‌زند و می‌گوید: دولت هند در آمریکا نوعی پیوند میان خود و دولت آمریکا با واسطه هندیان مقیم آمریکا برقرار کرده است.

**توسعه راه‌های ارتباطی با ایرانیان خارج از کشور
طبق یافته‌های دهقانان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی، برنامه‌های صدا و سیما به جز در اقیانوسیه در اولویت استفاده ایرانیان خارج از کشور، برای کسب اطلاع از وضعیت داخلی ایران نیست و ایرانیان غیرمقیم بیشتر تمایل دارند از شبکه‌های اجتماعی و فضاهای اینترنتی برای کسب اطلاع از اوضاع داخل کشور استفاده کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که با وجود راه‌اندازی تعداد قابل توجهی از شبکه‌های برون مرزی اما رسانه ملی نتوانسته است با ایرانیان خارج از کشور ارتباط برقرار کند.
در همین رابطه می‌توان یادآور شد، دریافت تصویری درست و روشن از ایران می‌تواند در تصمیم‌گیری بسیاری از ایرانیان برای بازگشت و سرمایه‌گذاری موثر باشد. به همین ترتیب باید از اهمیت درکی دقیق از فضای کشور در این جنگ رسانه‌ای بین المللی غافل نباشیم.

**سیاست‌های وزارت علوم در بازگشت دانشجویان خارج از کشور
باید یادآور شد که برخی سیاست‌های کوتاه مدت هم در جذب دانشجویان و ایرانیان خارج نشین موثر بوده است. در همین راستا می‌توان به سیاست اخیر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای بازگشت دانشجویان دانشگاه‌های معتبر خارج از کشور به داخل، اشاره کرد.
بر اساس این تصمیم، آن دسته از دانشجویان شاغل به تحصیل در خارج از کشور که شرایط مورد نظر وزارت‌خانه‌های مربوطه را داشته باشند، می‌توانند تحصیلات خود را در دانشگاه‌های داخل کشور ادامه دهند. طبق گفته صدیقی رئیس سازمان امور دانشجویان همین سیاست‌گذاری توانست حدود 400 نفر دانشجو را به کشور جذب کند و در خواست آنها به وزارت علوم واصل شود.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سال 98 سخت، اما قابل کنترل و مدیریت است

درخواست 150 نماینده مجلس برای رفع نارضایتی فرهنگیان از کیفیت بیمه تکمیلی

ولایتی: باید از ظرفیت جوانان در بدنه دانشگاه بهره برد

اجازه مجلس برای تاسیس مرکز آسیا و اقیانوسیه به منظور توسعه مدیریت اطلاعات بلایا

زنگنه: افزایش بازیافت از مخازن نفت و گاز مهمترین اولویت وزارت نفت است

آغاز جلسه علنی مجلس/اصلاح لایحه CFT در دستور کار نمایندگان

کارگران هم بالاخره سبد کالا گرفتند

آخرین وضعیت لایحه «ایجاد نهاد ملی حقوق بشر و شهروندی»

8 وزیر به کمیسیون‌های تخصصی می‌روند

سفر چطور ارزان می‌شود؟

جنتی: شورای نگهبان نمی‌تواند درباره بودجه بی‌توجه باشد

از تغییر ترسی ندارم/برای منطقی سازی هزینه‌های "تحول" اقدام شود

مسئولان نقاط ضعف و خطاهای احتمالی را شناسایی و پیگیری کنند

کاهش بودجه نانو شوک آور است

اجرای نظام ارجاع و پزشکی خانواده را پیگیریم

جهانگیری: نخبگان برای عبور از شرایط تحریم به دولت کمک کنند

نگاه واقع بینانه به درآمدها در بودجه 98 داشته باشیم

شاکیان خدادادی مستندات خود را ارائه کنند

کلیات لایحه بودجه 98 در کمیسیون تلفیق تصویب شد

جزئیات عیدی پایان سال کارکنان مشمول قانون کار

تفاهم وزراء برای بازگرداندن کودکان بازمانده از تحصیل به مدارس

تشریح آثار اقتصادی، ترافیکی و روانی وضع عوارض بر پنج تونل و اتوبان صدر

سالن های ورزشی 250 متر مربعی ضمیمه مدارس دخترانه می شود

طرح‌های نیمه تمام مسکن شروع شده است

مخالفت مجلس با مسکوت ماندن سه ماهه طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس

آغاز جلسه علنی مجلس/اصلاح قانون انتخابات مجلس و بررسی ایرادات CFT در دستور کار

موافقت نمایندگان با اولویت رسیدگی به طرح اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس

جزییات سند درمان کشور تا 1404/وجود 125000 تخت در کشور

صالحی‌امیری: فرصتی برای ورود به حاشیه ندارم/ در اساسنامه بیشتر تکمیل داریم تا تغییر

سازوکار نظارت و مجازات متخلفان ازقانون حمایت ازتولید ملی تعیین شد

ادعاهای «اسماعیل بخشی» در کمیسیون امنیت بررسی می‌شود

کمیسیون امنیت ملی، فردا ادعاهای «اسماعیل بخشی» را بررسی می‌کند

روزشمار پایان مسکن مهر به جریان افتاد

پیرصالحی رئیس سازمان غذا و دارو شد

تبلیغ کالاهای خارجی دارای مشابه ایرانی در صدا و سیما و مطبوعات ممنوع شد

کواکبیان: پیوستن به FATF بهانه‌ها را می‌گیرد

کمیسیون امنیت ملی مجددا با حضور کدخدایی ایرادات CFT را بررسی می‌کند

شفافیت و تحقق عدالت اجتماعی از ویژگی های بودجه 98 است

تحریم‌ها ظرفیت فضایی کشور را توسعه بخشیده است

دستگاه‌های اجرایی مکلف به ثبت سفارش کالا قبل از واردات شدند

توقف اعلام نرخ تورم از سوی بانک مرکزی تا اطلاع ثانوی

لاریجانی: استیضاح وزیر جهادکشاورزی منتفی شد

بررسی تقاضای تشکیل کمیسیون ویژه زنان، جوانان و خانواده متوقف شد

مسئول جدید سازمان بسیج اساتید، طلاب و روحانیون کشور منصوب شد

تسلا اعضای جدیدی به هیئت‌مدیره اضافه کرد

هرآنچه باید درباره قرارداد سرمایه‌گذاری مشترک بدانید

گزارش حادثه دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات در مجلس بررسی می‌شود

تشکیل کمیسیون ویژه زنان بررسی می‌شود

«کودک همسری»؛ طرحی که نه «رای» آورد و نه «رد» شد!

تستا؛ قطع وابستگی در فناوری