راه ترقی

آخرين مطالب

فاصله کلانشهرها با اندازه کارا و مشکلاتی که ایجاد می‌شود اجتماعی

فاصله کلانشهرها با اندازه کارا و مشکلاتی که ایجاد می‌شود

  بزرگنمايي:

راه ترقی- امروزه، شهرها، در حال بزرگ شدن هستند و علاوه بر افزایش فیزیکی ابعاد این اَبَر اجتماع‌ها، جمعیت آن‌ها نیز به‌طور فزاینده‌ای در حال رشد است. مهاجرت از روستاها به شهرها نیز، امری است که در کشورهای درحال‌توسعه ادامه دارد و این امر باعث تمرکز جمعیتی در شهرها می‌شود. شهرها مراکز عمده فعالیت اقتصادی هستند و پایگاهی برای تولید به شمار می‌آیند. به‌طوری‌که در کشورهای توسعه‌یافته، سهم بزرگی از تولید ناخالص داخلی در محدوده شهری آن‌ها صورت می‌گیرد. طبق پیش‌بینی بانک جهانی در سال 2019، حدود 16 درصد از کل تولید ناخالص داخلی جهان، تقریباً در 30 شهر بزرگ دنیا متمرکز خواهند شد.

البته بنا بر اعتقاد صاحب‌نظران، رشد و توسعه شهری، تا جایی معین، زمینه پیشرفت را فراهم می‌کند و از یک نقطه به بعد، زیان‌های این رشد، فراتر از فواید آن خواهند بود. ازاین‌رو، این سوال مطرح می‌شود که اندازه شهر کارا چقدر است؟ برخی بزرگ شدن شهرها را لازمه پیشرفت می‌دانند و برخی با این موضوع مخالف هستند. جمعیت فزاینده شهرها خصوصاً در کشورهای درحال‌توسعه و ارتباط آن با رشد اقتصادی و منافع حاصل از شهرنشینی به همراه نارضایتی اغلب ساکنان شهر، به دلیل اثرات سرریز افزایش جمعیت مانند: آلودگی، اجاره‌بهای بالای مسکن، ترافیک سنگین، آلودگی صوتی و غیره، موجب توجه متخصصان اقتصاد شهری به‌اندازه کارای شهر شده است؛ اندازه‌ای که هم متضمن رشد اقتصادی باشد و هم کاهش رفاه ساکنان را به همراه نداشته باشد.

در رابطه با این موضوع، یکی از محققان کشور به انجام مطالعه‌ای پرداخته که در آن سعی شده است با توجه به اوضاع اقتصادی ایران، مقاوم‌سازی اقتصاد شهری از طریق دستیابی به جمعیت کارای شهری، مورد تحلیل واقع شود.

در این تحقیق، برای برآورد اندازه کارای شهر، تابع مازاد برآورد شد. برای برآورد تابع مازاد، تابع منافع و هزینه‌های شهر، به‌طور مجزا تصریح و تخمین زده شدند. همچنین تابع منافع کل، تابعی از سطح قیمت‌ها، تولید نهایی نیروی کار و جمعیت شهر است و تولید نهایی نیروی کار، تابعی از محیط فعالیت در شهر به‌حساب می‌آید.

یافته‌های این پژوهش نشان‌دهنده آن هستند که جمعیت شهر تهران، از سطح کارای خود عبور کرده و نزدیک کردن اندازه کارا به‌اندازه واقعی یا نزدیک کردن اندازه واقعی به اندازه کارا با کنترل جمعیت شهر می‌تواند اقتصاد شهر و در نتیجه، اقتصاد ملی را مقاوم‌تر کند.

بر اساس این نتایج، تنها سیاست‌های کنترلی برای مقاوم‌سازی اقتصاد شهر، جوابگو نیستند و سیاست‌های توسعه ارائه خدمات شهری و زیرساخت شهری برای افزایش ظرفیت گنجایش شهر، توسط محققان توصیه شده‌اند.

در این خصوص، ناصر یارمحمدیان، استادیار گروه اقتصاد و کارآفرینی دانشکده پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی دانشگاه هنر اصفهان می‌گوید: «نتایج نشان دادند همه شهرهای مورد مطالعه، از وضعیت کارای خود عبور کرده‌اند؛ به‌طوری‌که نسبت اندازه واقعی به اندازه کارا برای کلان‌شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و اهواز به ترتیب برابر با 3.4، 3.3، 3.1، 3.3، 2.3 و 3 هستند.

همچنین هیچ‌یک از شهرهای مورد مطالعه، به سطح پایدار خود نرسیده‌اند. هرچند نزدیک‌ترین شهرها به اندازه پایدار خود به ترتیب شهرهای تهران، مشهد و اهواز هستند».

این محقق می‌افزاید: «مطابق با نظریات، برای اندازه کارای شهر می‌توان سطحی از جمعیت را تصور کرد که در آن منافع نهایی برابر با هزینه نهایی هر ساکن منطق شهری است. در این وضعیت کارایی به حداکثر رسیده و از نظر برنامه‌ریز مرکزی، وضعیت بهینه رخ می‌دهد».

بر اساس یافته‌های این پژوهش، ازآنجاکه سکونت در شهرها توأم با اثرات خارجی است، وجود این اثرات، منجر به شکل‌گیری شکاف بین منافع خصوصی و منافع اجتماعی می‌شود. بنابراین نیروهای بازاری در شهرها موجب ایجاد تمایلات خصوصی برای سکونت در شهر می‌شود که این تمایلات در خلاف جهت منافع اجتماعی و تمایلات برنامه‌ریز اجتماعی قرار می‌گیرد.

به عقیده یارمحمدیان: «ازاین‌رو، سطح تعادلی که در شهرها رخ می‌دهد معمولاً در سطح جمعیتی بالاتری از وضعیت کارا و بهینه قرار می‌گیرد. با این‌حال می‌توان وضعیتی را تصور کرد که در آن، متوسط منافع خالص، منفی می‌شود؛ به عبارتی، همه از حضور در شهر، زیان می‌بینند. به‌طوری‌که اثرات خارجی منفی، برابر یا بیش از میزان منافع خصوصی است که افراد از سکونت در شهر کسب می‌کنند. این آستانه، اندازه پایدار تعریف می‌شود».

این یافته‌ها که به اعمال سیاست‌های توسعه ارائه خدمات شهری و زیرساخت شهری برای افزایش ظرفیت گنجایش شهر به همراه سیاست‌های کنترلی برای مقاوم‌سازی اقتصاد شهر اشاره دارند، به‌صورت مقاله‌ای علمی پژوهشی در نشریه «اقتصاد و مدیریت شهری» به چاپ رسیده‌اند.

این نشریه علمی پژوهشی، در قالب فصل‌نامه توسط انجمن علمی اقتصاد شهری ایران منتشر می‌شود.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

تماس تلفنی برای صدور کارت هوشمند بیمه سلامت، کلاهبرداری است

6 علت مهم مرگ جوانان ایرانی

نهادینه شدن مراقبت های بهداشت اولیه، نیاز ضروری جامعه

انتقاد پلیس راهور از دریافت عوارض ورود به طرح زوج و فرد

پستی و بلندی های اشتغال بانوان

خبر خوش ابتکار برای زنان زندانی

علل استفاده برخی جوانان از مشروبات الکلی

حناچی: حل مشکل تمرکز در تهران نیازمند کمک دولت است

امدادرسانی‌ها در سیل گلستان نشان داد در سختی‌ها همه کنار هم هستیم

حذف تدریجی شیر از سبد غذایی ایرانیان

امدادرسانی به سیل زدگان 5 استان کشور ادامه دارد

میانگین سنی مادران ایرانی در سال 96 چقدر بود؟

با عاملان انتشار اخبار دروغ درباره سیل اخیر برخورد می شود

رودخانه‌های تهران طغیان نکرده است

آغاز موج جدید بارش‌ها از فردا

شبکه های اجتماعی؛ بستری برای تقویت وحدت اقوام ایرانی

بخش کمک به سیل زدگان شمال کشور در سایت رهبری فعال شد

بازدید معاون عمرانی وزیر کشور از مناطق سیل‌زده خراسان شمالی

تعداد مشمولان بخشنامه عفو زندانیان از 94 هزار نفر گذشت

اطلاعاتی که رانت تولید می کند نباید داخل میز مدیران بماند

هشدار آتش‌نشانی درباره بالن‌های آرزو

چهارشنبه سوری، شبی شاد اما پر التهاب

نوروز سرد و بارانی در پیش است

زنان چهره بازار کار را تغییر می دهند؟

شهردار تهران: بالای 90 درصد درآمد بودجه ای امسال محقق شد

بهره‌مندی 92 هزار و پانصد زندانی از بخشنامه عفو رهبری

نیروی انتظامی به متخلفان رانندگی رحم نکند

وزیر کشور: قطعاً شرایط سال 98، سخت‌تر از امسال نخواهد بود

توانمندسازی دانش آموزان اولویت پیشگیری اعتیاد در سال 98 است

آیت الله مکارم شیرازی:مردم از دستگاه قضایی راضی نیستند

انداختن سفره هفت سین چه قدر آب می خورد؟

دستور مقام معظم رهبری برای رفع بوی نامطبوع مسیر فرودگاه امام(ره)

توضیحات "حناچی" درباره چرایی استفاده از درختان سوزنی برگ در تهران

اعلام آمادگی شورای شهر جهت تعامل با دستگاه قضایی و مبارزه با فساد

متهم پرونده پتروشیمی سال 91 فرار کرد

بخشنامه نوروزی وزیر کشور به استانداران

از ویزاهای 80 میلیونی تا بدبینی سفارتخانه‌ها به سفر ایرانی‌ها

شورای شهر تهران ایرادات فرمانداری به برنامه توسعه شهرداری را وارد ندانست

85 هزار زندانی، مشمول عفو گسترده شدند/ اجرای بخشنامه ادامه دارد

معرفی 26 پروژه برای جلب سرمایه‌گذاران در بودجه سال آینده شهرداری تهران

شورای نظارت بر خدمت رسانی به بیماران از سال 98 فعال می‌شود

توسعه مددکاری اجتماعی، هزینه‌های سلامت را کاهش می‌دهد

عفو و تخفیف مجازات 79هزار زندانی در ادامه اجرای عفو گسترده محکومان

سقف درآمدی شهرداری تهران در سال آینده 18هزار و 728میلیاردتومان به تصویب رسید

هاشمی: با انتقال پایتخت به جای دیگر مخالفیم

2 هزار و 500 واحد مسکونی مددجویان زلزله زده افتتاح شد

شناسایی 2010 ملک واگذاری شده شهرداری

محسن هاشمی: انتظار چاپلوسی از رسانه ها نداشته باشیم

تشکیل کارگروه دائمی «نشاط اجتماعی» در وزارت کشور

سال آینده از نظر بودجه‌ای برای مدیریت شهری سال پر چالشی است