راه ترقی

آخرين مطالب

ظریف‌ترین احساسات بشری را هنر تئاتر می‌تواند ارائه دهد فرهنگی

ظریف‌ترین احساسات بشری را هنر تئاتر می‌تواند ارائه دهد

  بزرگنمايي:

راه ترقی- هفتم فروردین برابر با 27 مارس روز جهانی هنرهای نمایشی است که از سال 1393 برای ثبت به عنوان «روز ملی هنرهای نمایشی» در تقویم رسمی کشور مطرح و سرانجام در سال 1395 و در جلسه 783 شورای عالی انقلاب فرهنگی در تقویم به ثبت رسیده است. به همین مناسبت بخشی از فرمایشات مقام معظم رهبری در مورد رسالت هنر تئاتر، ویژگی های مورد توجه در تولیدات این شاخه هنری و نقش و وظیفه ای هنرمندان این حوزه برای تاثرگذاری بیشتر بر مخاطب را بازخوانی می کنیم.
آنچه در ادامه از خاطر شما می گذرد برگزیده ای از بیانات حضرت آیت الله خامنه ای در دیدار اعضای جشنواره تئاتر دهه فجر در تاریخ 21 بهمن سال 1366 است. رهبر معظم انقلاب - که در آن زمان رئیس جمهور بودند - در این دیدار به تشریح رسالت هنر تئاتر در جامعه نوین ایران و در مواجهه با مفهوم دفاع مقدس پرداختند.

** کارایی هنر تئاتر در بین مردم شناخته نیست
این هنر (تئاتر) کارایی های زیادی دارد و متاسفانه بین مردم این کارایی ها شناخته نیست. در گذشته هم همینطور بوده است. یک هنر دستی، یک کار ظریف که هنرمندی بنشیند و با دست آنرا درست کند، در مقابل یک جنس لوکس کارخانه ای کمتر به چشم عامه مردم گیرایی دارد. اگر بخواهیم تئاتر را با فیلم مقایسه بکنیم، یک چنین چیزی به ذهن می آید.
قدرشناسان این هنر کم اند، در حالی که هنر تئاتر از لحاظ تاثیر در شنونده و بیننده خصوصیاتی دارد که فیلم آن را ندارد، یا دست کم در اغلب موارد ندارد. یک فیلم باید خیلی قوی و بازی در آن فوق العاده و فیلمبرداری و کار تکنیکی و نورپردازی در آن استثنایی باشد تا صحنه بازی آدم ها را زنده و ملموس و واقعی جلوه بدهد.
اما در تئاتر، انسان ها، انسان واقعی اند، حرف، حرفی است که از دهن خود او در می آید، چهره او در مقابل بیننده قرار دارد، تاثیرات قهری بین دو آدم که با هم حرف می زنند در تئاتر هست و در فیلم نیست. چیزهایی وجود دارد که یقیناً شما که اهل تئاتر هستید به خصوصیاتش و ابعادش بیشتر از بنده وارد هستید. بنده به عنوان یک مستمع و یک تماشاچی احساس خود را عرض کردم.

** رسالت تئاتر در انتقال مسائل روشنگر و بیدار کننده جامعه است
به دو دلیل و دو جهت، از این هنر باید حداکثر استفاده بشود: یکی از این جهت که امروز حرف گفتنی برای مردم زیاد است، هزاران زبان لازم است تا انسان بتواند این هزاران پیام را، این هزاران حقیقت ناگفته را، این هزاران زیبایی ناشناخته را برای مردم بیان کند.
اگر همه انواع هنر در جامعه بکار گرفته شود، باز هم زیبایی های ناگفته و حقایق تصویر نشده و ترسیم نشده برای مردم، در جامعه، فراوان است. زیرا که هنرمند، باری، یک انسان است، یک انسان محدود است و هزاران هنرمند، هزاران انسان محدودند، در حالی که حوادث و واقعیات و زیبایی ها و ظرافت های موجود در زندگی بشر نامحدود است. همه آن ها را نمی توانند ترسیم کنند.
اما به هر حال وقتی که در یک جامعه ای به خصوص مثل جامعه انقلابی ما که این همه حادثه نو دارد، این همه مساله نو دارد، این همه شگفتی های استثنایی در آن مشاهده می شود، که نظیر برخی از اینها را ما در کتاب ها و در آثار خوانده ایم: این شهامت ها، این ایثارها، این هوشمندی ها، این فداکاری ها، این دشمنی ها، این دفاع های مقدس، این دشواری هایی که در کار انتقال یک جامعه از وضع قبلی به وضع ایده آل وجود دارد، همه انقلاب ها با این مشکل ها مواجه اند، تمام این ها باید تبیین شود، تمام این ها باید تشریح شود.
چه کس اینها را تصویر خواهد کرد؟ کدام نویسنده قادر است، کدام شاعر قادر است؟ و تازه مگر ما چقدر نویسنده و شاعر داریم؟ کدام بیان رسا و بلیغ لازم است که به مردم خود ما واقعیات زندگی آنها را و حوادث زندگی آن ها را تبیین کند، به آن ها بگویید تا آنها ببینند، زندگی کنند.
یعنی اگر دست هنر که در واقع تابلوی زندگی را رسم می کند، بخشی را انتخاب و آن را درشت و زیبا می کند، ترسیم می کند و به نمایش در می آورد، اگر وجود آن در جوامع معمولی لازم است، در یک جامعه انقلابی مثل جامعه ما به دلایل فراوان لازم تر و ضرورتش بیشتر است.
از جمله، همین حوادث شگفت آوری که در جامعه ما هست، مگر می توان ترسیم کرد؟ یک خانواده شهیدداده را ملاحظه کنید، یک انسان جانباز را در نظر بگیرید، رزمنده ای را که خانواده ای به جبهه جنگ می فرستد مورد مطالعه قرار بدهید، یک شب جبهه را ترسیم کنید و در ذهنتان منعکس بکنید.
هیجان عظیم مردم در دفاع از انقلاب و میهن را با هزاران نمونه و جلوه و اجزاء پراکنده آن به نظر بیاورید. دفاعی را که این ملت و این کشور از خود می کند، خصومتی را که دشمنان با این ملت می کنند و کینه ای را که دشمنان به این ملت می ورزند. انتقال انسان ها از مراحل بی اعتقادی، بی ایمانی، کم ایمانی یا چسبیدن به زندگی مادی و شخصی، و انتقال به دنیای ملکوتی، فدا شدن در جمع را در نظر بگیرید.
اینها واقعاً هزاران موضوع زنده، مهم، جالب و زیباست که جز دست هنر هیچ چیز نمی تواند آن را ترسیم کند و جز زبان هنر هیچ چیز نمی تواند آن را بیان کند. اینها را باید با انواع و اقسام هنرها و از جمله هنر نمایش که یکی از گویاترین و موثرترین زبان هاست، تبیین کنیم. این یک جهت که در جامعه باید به هنر توجه شود، اهتمام شود. و استعدادها به خدمت گرفته شود.


** باید به هنر نمایش در جامعه پرداخت و تئاتر باید مردمی شود
جهت دیگر آن است که به هر حال هنر یک خصوصیت بشری ست، یک خصوصیت انسانی ست. نمی توان یک جامعه را تکامل داد اما هنر او را ندیده گرفت، مثل جسمی که بخشی از اعضای او رشد کند و برخی نه. هنر جزو اصلی مجموعه وجود بشری ست. وقتی که در یک جامعه بشر بخواهد از لحاظ مادی، معنوی، فکری و ذهنی کمال پیدا کند، باید هنر در او رشد پیدا کند.
اعتقاد ما این است؛ یعنی این از اصول جهان بینی ماست که هنرها باید همه رشد کنند، از جمله هنر نمایش که از بسیاری از انواع دیگر هنر زبان رساتر و بلیغ تری دارد. البته امتیازاتی هم شعر یا قصه یا برخی هنرهای دیگر دارد که نمایش ندارد. اما یقیناً خصوصیاتی هم نمایش دارد که بقیه شعبه های هنر فاقد ان است.
لذا بنده قویاً طرفدار این فکر هستم که به هنر نمایش بپردازیم. در گذشته هم ظاهراً این هنر خیلی در جامعه ی ما بین توده ها و قشرهای مردم جا نیفتاده بود، و امروز که روز حضور همه جانبه مردم در صحنه های زندگی ست این هنر باید مردمی شود. و چقدر خوب است اینکه برادران گفتند در خیابان ها و گذرگاه ها ترتیب داده می شود، این کار اگر رواج پیدا کند بسیار کار خوب و جالبی است.
منتها برادرانی که سررشته دار این امور هستند توجه کنند که هر چه هنر حساس تر و هر چه پیام مهمتر باشد، وسواس و دقت در مورد وسیله ابلاغ این پیام هم باید بیشتر باشد.


** حرف تاثیرگذار را در تئاتر با تکنیک قوی باید زد
اولاً روی تکنیک باید خیلی خیلی دقت شود. بهترین حرف ها را اگر شما با تکنیک ضعیف زدید و ناهنرمندانه ارائه کردید، ضایع می شود و از بین می رود. گاهی حرف خوب فقط یکبار فرصت گفته شدن و شنیده شدن دارد، اگر همان یکبار بد گفته شد دیگر هرگز فرصتی برای خوب گفتن آن پیدا نمی شود.
گاهی اوقات چیزهایی را در نمایش های تلویزیونی می بینیم یا گاهی در نمایش های رادیویی حرفی می خواهند بزنند، حرف هم حرف بدی نیست، آدم می فهمد که حرف خوبی ست، ولی آنقدر بدادا می شود که انزجاری که انسان از شیوه ادا پیدا می کند، به اصل پیام هم سرایت می کند و از آن مطلب هم آدم بیزار می شود.
پس تکنیک قوی در کار هنری خیلی مهم است. بهترین مضامین را دست شاعری که شعر بد می گوید بسپرید، او مضمون را ضایع خواهد کرد. پس تکنیک قوی شرط اول است، شرط تاثیر است، اصلاً شرط مفید بودن است. یعنی اگر نمایش بد اجرا شد، این تعریف و تمجیدی که من از تئاتر کردم (و خیلی کمتر از حد آن است) دیگر متعلق به آن نمایش نخواهد بود، این تعریف و تمجیدها همه از آن نمایش خوب است، از آن یک ارائه صحیح و قوی ست.
نکته دوم مضمون است، مضامینی که امروز انقلاب در فضای جامعه ما خلق کرده، همین مضامین که نمونه هایی از آنرا عرض کردم: در زمینه جنگ، در زمینه جهاد و آن روح جهادی که امروز بر این ملت مستولی ست.
بنده گاهی با برخی از خانواده های شهدا می نشینم، توی خانه شان روی فرششان و میان محیط حقیقی زندگی خانوادگیشان، پدر، مادر، همسر، برادر و خواهر، فرزند، و می گویم که حرف های آنها را با ضبط صوت ضبط کنند، خودم گوش می کنم که دقیقاً حرف های آنها را بشنوم و درست آن ظرافت هایش را بدست بیاورم و می گویم که آن حالات مختلف را عکس بگیرند، اما مگر کافی ست، مگر قابل تصویر است؟
اینها را شما به نمایش بگذارید، اینها را شما نشان بدهید. شما می توانید، هنر می تواند و هنر تئاتر خوب می تواند، چون به اعتقاد من ظریفترین و لمس نکردنی ترین احساسات و عواطف بشری را هنر تئاتر و بازیگری خوب در نمایش می تواند ارائه دهد. و شما می توانید این کار را بکنید. این نقش شماست.



** گروه‌های هنرمند واقعاً مفاهیم حقیقی اسلامی را بیان کنند
همچنین حضرت آیت الله خامنه ای در سال 1394 طی دیدار با دانشجویان ضمن تاکید بر درک و بیان مفاهیم حقیقی اسلام با زبان هنر به اهمیت هنرهای نمایشی پرداختند. مقام معظم رهبری در صحبت‌هایشان به تأثیرگذاری این هنر اشاره داشتند و خواستار نمایش مفاهیم اسلامی در تئاتر شدند.
ایشان فرمودند: متأسفانه در محیط هنری ما، تئاتر از اول هم بد متولد شده. یعنی تئاتر ما، یا تئاتر لغو بیهوده بوده، یا تئاتر اعتراضیِ بی‌جهت یعنی بدون سمت‌وسوی درست‌.
تئاتر یعنی بازیگری جلو چشم بیننده درصحنه. برخلاف سینما، برخلاف فیلم که فقط روی پرده شما یک‌چیزی را می‌بینید، اینجا در تئاتر، انسانْ، انسان‌ها را حس می‌کند، حرفشان را از زبان خودشان می‌شنود... خیال می‌کنند که تئاتر حتماً بایستی زبان ابهام و رمزی و رازآلود داشته باشد که چنین چیزی نیست؛ الزامی ندارد تئاتر زبان ابهام و رمزی و راز آلود داشته باشد.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

همدان میزبان کنفرانس بین المللی راه ابریشم

اهالی فرهنگ نقش بسزایی در ایجاد نشاط دارند

نخستین کاروان زائران حج تمتع 17 تیرماه اعزام می شوند

نمایش هنر اسلامی در موزه هنر فیلبروک آمریکا

موسیقی مهمترین شکل هنری برای کشف نشانه شناسیِ اندیشه فرهنگی است

مسجد فرصتی بی‌بدیل برای فعالیت‌های فرهنگی است

«است»؛ نقد اراده معطوف به قدرت در نظام آموزشی

جداسازی دانش آموزان ایرانی و اتباع خارجی ممنوع است

پایان ثبت نام کاردانی و کارشناسی ناپیوسته و ظرفیت‌هایی که خالی ماند

تاکید برتقویت مشارکت دستگاه‌های مختلف برای صیانت از آثار فرهنگی تاریخی

شرط راه‌اندازی دوره دکتری در دانشگاه‌ها اعلام شد

انسان دموکراتیک، تنها در اکنون محض زندگی می‌کند

"کمربند-راه" ظرفیت بزرگی برای توسعه همکاری های گردشگری

بازگشت تمام آثار تاریخی ایران به کشور فعلاً در حد آرزوست

ایران سرآمد قرآن‌پژوهی در بلاد اسلامی

زمین و محیط زیست، برای بشر آیت خداوند و امانت اوست

جای خالی موسیقی طنز

دبیر شورای ارزشیابی هنرمندان، نویسندگان و شاعران کشور منصوب شد

تاکید رئیس جمهور بر اهمیت توسعه گردشگری

نحوه اختصاص سهمیه به داوطلبان سیل زده اعلام شد

درخواست برای سهمیه مازاد حج 98/ میانگین سنی حجاج 56 سال است

می‌خواهیم ایران و اروپا را در زمینه فرهنگی به یکدیگر نزدیک کنیم

آغاز هفته فرهنگی ترکمنستان در تهران از 26 خرداد

دانش آموزان از دوره ابتدایی به آموزش های مهارتی نیاز دارند

تکذیب ممنوعیت پخش موسیقی در مدارس

زنده‌یاد دکتر احمدی اهتمام جدی به تدوین متون علوم انسانی داشت

امنیت و نظم تئاترشهر؛ مساله ای فراتر از اقدام برای یک مجموعه فرهنگی است

شبکه نمایش خانگی نشان داد عشق را نیاموخته‌ایم

رییس جمهوری درگذشت مادر شهیدان سجادیان را تسلیت گفت

تفاهم نامه همکاری میان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانشگاه الزهرا امضا شد

مذاکراتی برای دعوت از کشورهای حاشیه‌ی خزر برای حضور در یک رویداد تئاتری

تئاتر دینی؛ هنری برای تمام فصول

زینی وند سرپرست وزارت آموزش و پرورش شد

بیانیه مجمع عالی علوم انسانیِ اسلامی در پاسخ به مطالبه رهبری

رتبه بندی معلمان؛ طرحی با اعتبار 2 هزار میلیارد تومان در آستانه اجرا

آغاز ثبت نام نقل و انتقالات دانشگاه آزاد از امروز

جزییات بیمه حج 98 اعلام شد

چهارشنبه پانزدهم خرداد عید فطر است

حفظ آیین‌های نمایشی بدون پژوهش ممکن نیست

قیمت فطریه هر نفر هشت هزار تومان اعلام شد

نماز عید فطر به امامت رهبر انقلاب برگزار می شود

موکب داران شناسنامه دار اربعین از پرداخت گمرک معاف شدند

فعالیت های سیاسی آفت بزرگ انجمن های علمی است

استاد ارتباطات: روزنامه‌نگاری ما از سطح گزارش خبری به تحلیل و تفسیر حرفه‌ای نرسیده است

بازتاب خضوع مخلوق در برابر عظمت خالق در آیین «ترنا»

خیانت و خرافات در یک مستند

حضور 1.5 میلیون‌ نفر در مناطق عملیاتی دفاع مقدس کرمانشاه

معافیت تورهای ورودی از پرداخت مالیات بر ارزش افزوده

علی (ع) در جنگ با تزویر تصویرها ناکام ماند

"برنامه درسی پوچ"؛ مغفول یا بی‌اثر؟