راه ترقی

آخرين مطالب

در «اقتصاد حج» چه می‌گذرد؟ اقتصاد

در «اقتصاد حج» چه می‌گذرد؟

  بزرگنمايي:

راه ترقی- ساختمان‌های بلند و سفیدرنگ محله‌های نزدیک به مسجدالنبی را احاطه کرده‌اند. هتل‌ها با معماری‌های یک شکل کنار هم قرار گرفته‌اند و نمایی یک‌دست سفید و بلند را در مرکز شهر مدینه ساخته‌اند. در پیاده روها، مغازه‌های کوچک و به‌هم چسبیده معابری شلوغ را ساخته‌اند و سرتاسر خیابان‌ها در تمام طول شب روشن است. تنها در وقت اذان تعطیل می‌شوند و بعد از نماز بلافاصله کار را از سر می‌گیرند. از تسبیح و سجاده گرفته تا اسباب‌بازی‌های پر سر و صدا در مغازه‌ها چیده شده است. مردانی که لباس‌های سفید و بلند عربی پوشیده‌اند، هر از گاهی به زنان و مردانی که از مقابل مغازه‌شان عبور می‌کنند، اشاره می‌کنند و می‌گویند: «ایرانی؟ تخفیف، جنس خوب»

حداقل در ده سال اخیر، این روایت تصویری ثابت در زمان حج در شهر مدینه بوده‌است. فروشندگان عرب، آنقدر مشتریان ایرانی داشته‌اند که کلماتی فارسی بلد هستند و با خطاب کردن زن‌های ایرانی با عبارت «حجه خانم» و «تخفیف» گفتن، بازارگرمی می‌کنند. تا اوایل دهه 90، کسانی که به حج می‌رفتند، روایت‌های زیادی از حضور متراکم ایرانی‌ها در مراکز خرید داشتند. در چند سال گذشته از یک‌طرف با توسعه مگامال‌ها و حضور برندها در ایران و از طرفی با افزایش نرخ ارز، از این هجوم کم شده است. اما هنوز ایرانی‌ها پول زیادی را صرف خرید در مکه و مدینه می‌کنند. عربستان هر سال حدود 12 میلیارد دلار از حج درآمد کسب می‌کند. تنها در سال 2015 کل حجاج در این کشور، 20 میلیارد ریال معادل با 19 هزارمیلیارد تومان آن زمان سوغات خریده بودند.

رهبر معظم انقلاب نیز دوازدهم تیرماه در دیدار با کارگزاران حج گفتند: «واقعاً فرصت حضور در مسجدالحرام و مسجدالنّبی یک فرصت مغتنمی است که برای انسان عادی به‌آسانی به دست نمی‌آید؛ حالا برای شما، برای آن حجّاج محترم ایرانی حاصل شده، توانسته‌اند، توفیق پیدا کرده‌اند به اینجا رسیده‌اند. دعای در مسجدیْن، نماز در مسجدیْن، طواف در مسجدالحرام، تضرّع، توجّه، اینها را از دست نباید داد. اینکه بیفتند داخل بازارها و از اینجا به آنجا و خرید و مانند اینها، خلاف شأن یک مؤمن قدردان حجّ ابراهیمی است.»

219.8 میلیارد تومان، حداقل هزینه حجاج در عربستان

در حال حاضر هزینه‌های ثابت حج تمتع برای هر نفر بین 3100 تا 3300 دلار تمام می‌شود. این سازمان هنوز هزینه‌های ریالی حج تمتع 98 و قیمت تمام‌شده آن را اعلام نکرده است اما در محاسبه اولیه با در نظر گرفتن نرخ ارز تصویب‌شده، قیمت ارزی سفر حج 98، مبلغی در حدود 21 تا 23 میلیون تومان می‌شود که هزینه ریالی نیز به آن اضافه خواهد شد. این در حالی است که قیمت حج در سال 97 از حدود ١٣ میلیون و ٥٠٠ هزار تومان تا حدود ١٨ میلیون و ٥٠٠ هزار تومان بود.

اما جدا از این هزینه‌ها، بانک مرکزی به هر زائر 200 دلار با نرخ 12.790 تومانی اختصاص داده است که البته تفاوت چندانی با نرخ بازار آزاد ندارد. هزینه مورد نیاز برای خرید سوغات و … هر زائر ایرانی برای حضور در مراسم حج در سال‌های گذشته 500 تا هزار دلار برآورد می‌شد. تا پیش از سال 97، نرخ ارز در زمان حج کمتر از چهار هزار تومان بود و به همین خاطر 500 دلار کمتر از 2 میلیون تومان آب می‌خورد. اما حالا با افزایش نرخ ارز هر زائر برای دریافت 200 دلار 2 میلیون و 558 هزار تومان می‌پردازد. امسال 86 هزار ایرانی به حج اعزام می‌شوند. اگر آن‌ها حداقل همین 200 دلار ارز را تهیه و در عربستان صرف خرید سوغات و… کنند، 219 میلیارد و 880 هزار میلیون تومان ارز در عربستان صرف شده است.

زهرا، زنی میان‌سال و یکی از حجاج امسال است. او می‌گوید که برنامه‌ای برای خرید سوغات ندارد و ادامه می‌دهد: «تا چند سال پیش هر کسی که حج می‌رفت باید برای کل فامیل دور و نزدیک سوغاتی می‌آورد. اما حالا با قیمت‌های جدید، دیگر کسی توقعی ندارد. راستش، خودمان هم حس خوبی نداریم که در فروشگاه‌های عربستان خرید کنیم و پول به آن‌ها بدهیم.»

12 میلیارد دلار، درآمد سالانه عربستان از حج

«بعد از نفت و گاز «صنعت زیارت» مهم‌ترین صنعت در عربستان است. 7 درصد از کل تولید ناخالص داخلی غیرنفتی عربستان، از طریق حج تأمین می‌شود. هتل‌های لوکس زیادی هم در این شهر وجود دارد که در مدت حج پر می‌شوند. هزینه یک شب اقامت در هتل‌هایی مشرف به کعبه، شبی حدود 5 هزار و 800 دلار قیمت دارد.» روزنامه ایندیاتایمز، چنین درباره عایدی عربستان از حج می‌نویسد.

این روزنامه از صنعت زیارت به عنوان «نفت جدید» در عربستان نام می‌برد و ادامه می‌دهد: «سند چشم‌انداز 2030 که توسط بن‌سلمان، ولیعهد عربستان برای رشد بخش غیرنفتی اقتصاد تدوین شده، زیارت را در مرکز توجه گذاشته است. این کشور برنامه‌هایی را برای توسعه شرکت‌های اقتصادی در مکه تدوین کرده و برای ساخت 115 ساختمان جدید، 7 هزار هتل، 9 هزار خانه برنامه‌ریزی کرده است. این برنامه‌ها باعث خلق 1.5 میلیون شغل می‌شود.»‌

یکی از برنامه‌های جدی این سند چشم‌انداز، توسعه فضاهای تجاری و فروشگاه‌های مکه است. بر اساس گزارش عرب‌نیوز، تعداد بازارهای خرده‌فروشی مکه تا سال 2030، 200 درصد بیشتر می‌شود. فضاهای تجاری این شهر نیز از 280 هزار مترمربع به 338 هزار متر مربع در سال 2020 می‌رسد و تا سال 2025، 804 هزار مترمربع می‌شود. 51 درصد از فضاهای تجاری مکه در حوزه مد و پوشاک، 8 درصد در حوزه سلامت و زیبایی و 12 درصد در حوزه سرگرمی است.

بر اساس گزارش اتاق بازرگانی و صنایع مکه، میانگین هزینه‌ای که هر زائر حج در این شهر خرج می‌کند، بین 5 تا 6 هزار دلار است. از این میزان، بین 75 تا 80 درصد صرف اقامت، غذا، سوغات و ارتباطات می‌شود. همچنین 25 تا 30 درصد از درآمد بخش خصوصی مکه و مدینه وابسته به زائران است. اتاق بازرگانی و صنایع مکه اعلام کرده بود که در سال 2015، حجاج 20 میلیارد ریال عربستان برای خرید سوغات هزینه کرده بودند. در آن زمان، این میزان برابر با 19 هزار میلیارد تومان می‌شد.

در سال 2018، 2 میلیون و 400 هزار مسلمان برای حج تمتع به عربستان سفر کرده بودند. گزارش بیزینس‌تودی نشان می‌دهد که حج تمتع و حج عمره هر سال حدود 1 میلیارد دلار به تولید ناخالص داخلی عربستان اضافه می‌کند. به همین خاطر صنعت حج یکی از با ارزش ترین صنایع برای خلق پول در مکه و مدینه است.

کاهش بازارگردی در حج طی سه سال اخیر

فرشته، زن 47 ساله‌ای است که سال 90 برای شرکت در مراسم حج به عربستان سفر کرده بود. او تجربه خود را چنین روایت می‌کند: «آن زمان در مکه نه، اما در مدینه وقت زیادی را در بازار گذراندیم. البته تمام سوغاتمان را از بخش بازار شیعیان که کوچک هم بود، خریدیم. بازارهای بزرگ و مدرنی که در مدینه بود، در تهران نبود. برای همین واقعاً برایمان جذاب بود. بسیار هم ارزان بود. مثلاً یک کاپشن 10 ریالی را 3 هزار و 500 تومان خریدیم. فکر می‌کنم هر ریال عربستان، 350 تومان می‌شد. اما الان هم تهران پر از بازارهای بسیار بزرگ است. هم دیگر قیمت‌ها آنقدر بالا رفته که در دوستانم که در یکی دو سال اخیر حج رفته‌اند، میلی به خرید ندیده‌ام.»

بررسی گزارش‌های خارجی نشان می‌دهد که در سه سال اخیر از میزان بازارگردی‌ها در عربستان کم شده است. در مهرماه سال 94 فاجعه منا رخ داد و 464 نفر از ایرانی‌ها در این فاجعه جان‌باختند. به دنبال این اتفاق، ایران در سال 95 با عربستان برای تأمین امنیت زائران به توافق نرسید و اعزام زائران ایرانی به حج متوقف شد. به روایت رسانه‌های خارجی این مسئله آسیب اقتصادی جدی برای عربستان داشت. همان زمان سی‌ان‌ان در گزارشی نوشته بود: «غیبت حجاج ایرانی در حج سال 2016 باعث زیان عربستان است. این اقدام به اقتصاد عربستان که درگیر مسائل بسیاری مانند کسری بودجه 87 میلیارد دلاری است آسیب خواهد زد.»

رویترز نیز در همان زمان گزارش داده بود که مسلمانان در حج، کم‌تر از گذشته پول خرج می‌کنند. رئیس کمیته ملی پادشاهی در امور حج و عمره گفته بود که در سال 2016، تجارت مربوط به حج، به نصف کاهش یافته است. بر اساس گزارش رویترز تنش‌های عربستان با کشورهای مختلف به خصوص ایران باعث شد که رفتار خرید زائران در این کشور عوض شود. آنقدر که علی الحیرابی، جواهرفروشی در مکه به رویترز گفته بود: «مردم به اینجا می‌آیند، اما موقعیت آن‌ها مانند زمانی نیست که در جهان صلح بود. خریدهای آن‌ها در بازارها نسبت به قبل بسیار کم شده است.»





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

به ادارات نرویم تا فساد کمتر شود!

از سرگیری معاملات برق در بورس انرژی

بنزین از اواخر مرداد فقط با کارت هوشمند عرضه می شود

کمیسیون اقتصادی دولت با نرخ صادراتی برق برای بیت‌کوین‌ها موافقت کرد

آزادسازی نفتکش ایرانی از بندرجده عربستان

ایران در حال تبدیل شدن به تولید کننده و صادر کننده رادار است

نخستین حضور گروه دیجی‌کالا در الکامپ چگونه بود

کارت‌های گرافیک رادئون Navi معرفی شدند

تحقق گمرک الکترونیکی تا پایان سال 98

رویداد توان تِک؛ ابتکار مجتمع آموزشی نیکوکاری رعد در الکامپ

الیور زیپسه مدیرعامل بی ام و شد

دمو هولولنز جدید مایکروسافت با قابلیت ترجمه منتشر شد

استارتاپ آرمه خدمات دندان‌پزشکی را تسهیل می‌کند

استخدام پاره‌وقت نیروی کار ماهر به‌ کمک پلتفرم آنلاین استارتاپی فراهم می‌شود

ZF برای خودروهای برقی جعبه‌دنده دوسرعته تولید کرد

اشتباه قیمت‌گذاری پرایم دی باعث فروش دوربین‌های گران‌قیمت به بهایی ناچیز شد

گزارش کامل روز دوم رویداد الکام پیچ

فدورا درمقابل اوبونتو؛ مقایسه‌ی سیستم‌عامل‌های لینوکسی

جیلی Bo Yue Pro معرفی شد

موافقتنامه تشویق و حمایت از سرمایه‌گذاری ایران و چک ابلاغ شد

844 میلیون یورو به قطعه‌سازان پرداخت می شود

لوتوس اوایا رونمایی شد؛ اولین ابرخودرو تمام برقی بریتانیا

چه اتفاقی اپل را از استفاده نمایشگر پلاستیکی در نسل اول آیفون منصرف کرد؟

ایرانسل جزئیات حضور خود در الکامپ 2019 را اعلام کرد

اپلیکیشن FaceApp و نگرانی از نقض حریم خصوصی در iOS

مرسدس AMG CLA 45 شوتینگ بریک مدل 2020 رونمایی شد

اینتل با پردازنده‌های Loihi بیش‌ازپیش به توسعه مغز دیجیتال نزدیک می‌شود

احتمال تجهیز گوشی هوشمندی به دوربین 108 مگاپیکسلی در سال 2020

راه‌حل‌های نفتی برای روشن شدن موتور اینستکس

موتورسیکلت سفارشی یاماها MT-125 Kingstone معرفی شد

هواوی تا پایان 2019 موفق به فروش 260 میلیون دستگاه گوشی هوشمند می‌شود

چرا بی ام و خودرو پلاگین هیبرید را به تمام برقی ترجیح می‌دهد؟

فیسبوک تا پیش از حل نگرانی قانون‌گذاران، لیبرا را عرضه نمی‌کند

توسعه هوشمند وبسایت و اپلیکیشن با نوژن

وجهی از مدارس بابت آب و برق دریافت نمی‌شود

وزیر راه: تولیدکنندگان مسکن استیجاری امتیاز ویژه دریافت می کنند

چاپ تصویر آلن تورینگ روی اسکناس‌های 50 پوندی انگلستان

پرایم دی و غوغای تخفیفات این روز خاص آمازون در مالتینا

چه کسانی از ابرکامپیوترها استفاده می‌کنند؟

تصاویری از آنر 9X و آنر 9X پرو، دوربین سلفی کشویی و نمایشگر تمام‌صفحه را تأیید می‌کند

بررسی پردازنده‌های نسل سوم رایزن AMD‌ از دید نشریات معتبر جهان

نسخه جدید توییتر تحت وب از راه رسید

اشتغال 92 هزار نفر در حوزه مشاغل خانگی

شروط وزارت نیرو برای فعالان بیت‌کوین

گزارش‌ها از ایجاد اختلال در تولید گلکسی نوت 10 حکایت می‌کند

دلار خود را برای ورود به کانال 10 هزار تومانی آماده می‌کند

هشدار مایکروسافت به کاربران ویندوز 10 مبنی‌بر توقف پشتیبانی از نسخه‌ قدیمی

پورابراهیمی: اصلاح ساختار بودجه نیازمند اصلاح سایر بخش‌های اقتصادی است

در جشنواره فروش ویژه 1+2 بانی مد به دلخواه هدیه بگیرید

پورشه پیست ناردو را بازگشایی می‌کند